شناخت حضوری در مادیات از منظر حکمت متعالیه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری مدرسی معارف دانشگاه معارف قم

2 دانشیار دانشگاه صنعتی امیرکبیر

چکیده

مسئله شناخت و به دنبال آن شناخت حضوری، از اهم مسائلی است که اساساً در دو حوزه هستیشناختی و معرفت‏شناختی از آن سخن به میان رفته است. پیگیری شناخت حضوری در امور مادی به تبع آموزه‏های دینی مرتبط با این موضوع، انگیزه حکمای اسلامی را در پرداخت به این مسئله افزونتر نموده است؛ چه اینکه شناخت حضوری به امور مادی علی‌رغم پراکندگی و غیبت اجزای آن، به دقت و اهمیت این مسئله افزوده است. تحلیل شناخت حضوری در مادیات در دو ساحت «شناخت حضوریِ مادیات» و «شناخت حضوری به مادیات» و به دنبال آن، حل تعارضِ جمع میان علم و ماده، با به‏دست‏دادن نسبی‏بودن اوصاف تجرد و مادیت، دستاوردهایی است که نگارنده آنها را در این پژوهش از مرئای حکمت متعالیه به بررسی نشسته است. علامه طباطبایی با تأکید بر اصل این چاره‏جویی، لکن با رهیافتی دیگر به حل این تعارض دامن زده است.

کلیدواژه‌ها


  1. ابن‏سینا، حسین بن عبدالله؛ الاشارات و التنبیهات؛ مع شرح المحقق الطوسی؛ قم: نشر البلاغة، ج2، 1375.
  2. ـــــ؛ التعلیقات؛ تحقیق دکتر عبدالرحمن بدوی؛ قم: مرکز نشر مکتب الاعلام الاسلامی، [بی‎تا].
  3. بهبهانى، على نقی بن احمد؛ معیار دانش؛ تصحیح سیدعلى موسوى بهبهانى؛ تهران: نشر بنیان، 1377.
  4. جوادی آملی، عبدالله؛ شرح حکمت متعالیه اسفار اربعه؛ قم: انتشارات الزهراء، ج6، جزء4، 1372.
  5. ـــــ؛ رحیق مختوم شرح حکمت متعالیه؛ قم: مرکز نشر اسراء، ج2، جزء4، 1389.
  6. ـــــ؛ معرفت‏شناسی در قرآن؛ چ سوم، قم: مرکز نشر اسراء، 1384.
  7. سبزوراری، ملاهادی؛ شرح منظومه؛ تصحیح و تعلیق علامه حسن‏زاده آملی و تحقیق و تقدیم مسعود طالبی؛ تهران؛ نشر ناب، ج2 و 5، 1369-1379.
  8. شیرازی، صدرالدین (ملاصدرا)؛ الحاشیة على إلهیات الشفاء؛ قم: بیدار، [بی‏تا].
  9. ـــــ؛ الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة؛ حاشیه محمدحسین طباطبایی؛ بیروت: دارالاحیاء التراث العربی، چ سوم، ج1-9، 1981م.
  10. ـــــ؛ رساله التصور و التصدیق؛ چ پنجم، قم: انتشارات بیدار، 1371.
  11. ـــــ؛ شرح اصول الکافی؛ تصحیح محمد خواجوی؛ ج3، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1383.
  12. ـــــ؛ العرشیه؛ تصحیح غلامحسین آهنی؛ تهران: انتشارات مولی، 1361.
  13. ـــــ؛ شرح الهدایة الاثیریة؛ تصحیح مصطفی فولادکار؛ بیروت: مؤسسه التاریخ العربی، 1422ق.
  14. ـــــ؛ المبدأ و المعاد؛ تهران: انجمن حکمت و فلسفه ایران، 1354.
  15. ـــــ؛ مفاتیح الغیب؛ تصحیح محمد خواجوی؛ تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1363.
  16. طباطبایی، محمدحسین؛ اصول فلسفه و روش رئالیسم؛ چ دوم، قم: بوستان کتاب، 1387.
  17. ـــــ؛ المیزان فی تفسیر القرآن؛ ج17، چ پنجم، قم: انتشارات جامعه مدرسین، 1417ق.
  18. ـــــ؛ نهایة الحکمة؛ چ دوازدهم، قم: مؤسسه النشر الاسلامی التابعة لجماعة المدرسین، [بی‎تا].
  19. عبودیت، عبدالرسول؛ درآمدی به نظام حکمت صدرایی؛ ج1و2، تهران: انتشارات سمت، 1386.
  20. مطهری، مرتضى؛ مجموعه آثار؛ ج6، چ هشتم، تهران: انتشارات صدرا، 1380.
  21. یزدان‏پناه، سیدیدالله؛ حکمت اشراق؛ تحقیق مهدی علی‏پور؛ ج2، چ دوم، تهران: سمت، 1391.