از فلسفة علم تا فلسفة علوم انسانی (درآمدی بر فلسفۀ علوم‌انسانی از نظرگاه هیدگر)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه فلسف پردیس فارابی دانشگاه تهران

چکیده

پرداختن به فلسفة علوم انسانی بدون طرح بحث از فلسفة علم امکان‌پذیر نیست. هیدگر هرچند به‏صراحت به فلسفة علوم انسانی ورود نکرده است، با توجه به ایده‌هایی که در باب فلسفة علم طرح کرده و نیز از طریق تتبع در مطاوی برخی آثار و درس‌گفتارهای وی، امکان طرح پرسش از فلسفة‌ علوم انسانی وجود دارد. با عنایت به مناقشاتی که پدیدارشناسی هرمنوتیکی هیدگر درحوزة علم ایجاد کرده است و نیز تحلیلی که او از انسان به مثابه دازین و حیث تاریخی دازین ارائه می‌کند، زمینه برای طرح جدی فلسفة علوم انسانی نیز فراهم می‌گردد. این جستار می‌کوشد حلقة وصلی میان دعاوی هیدگر در باب علم به‌نحو عام و نسبت این دعاوی وی با علوم انسانی برقرار سازد و نشان دهد رویکرد فلسفی هیدگر در قبال علم نه تنها قابلیت تعمیم به ساحت علوم انسانی دارد، بلکه علوم انسانی را نیز با پرسش‌های بنیادینی مواجه می‌سازد. در پایان با توجه به تأملات ظریفی که هیدگر در باب هرمنوتیک و فهم و تفسیر دارد و قواعدی را که او و پیروان او برای آن بر می‌شمارند، نشان دادیم که چگونه این قواعد می‌تواند اعتبار بیناذهنی برای علوم انسانی ایجاد کند یا عینیتی برای مضامین و محتویاتی که در این سنخ از معرفت وجود دارد، بیافریند.  

کلیدواژه‌ها


1. اباذری، یوسف ؛ «هایدگر و علم»؛ فصلنامه ارغنون، سال‌ سـوم، ش11-21، 1375.

2. پوپر، کارل ریموند؛ منطق اکتشاف علمی؛ ترجمه احمد آرام؛ تهران: سروش، 1370.

3. کوهن، توماس؛ ساختار انقلاب‌های علمی؛ ترجمه سعید زیباکلام؛ تهران، سمت، 1389.

4. هیدگر، مارتین؛ پرسش از تکنولوژی؛ ترجمة شاپور اعتماد؛ فصلنامه ارغنون، سال اول، ش1، 1373، ص1ـ30.

5. ـــــ؛ مابعدالطبیعه چیست؟؛ ترجمة محمدجواد صافیان؛ اصفهان: نشر پرسش، 1373.

6. ـــــ؛ وجود و زمان؛ ترجمه سیاوش جمادی؛ تهران: ققنوس، 1388.

  1. Apel, Karl-Otto; Analytic Philosophy of Language and the Geisteswissenschaften; Dordrecht: Reidel, 1967.
  2. Gadamer, Hans-Georg; Le probleme de la conscience historique; Louvain: Publications Universitaires, 1963.
  3. Heidegger, Martin; An Introduction to Metaphysics; trans. Ralph Manheim; New Haven: Yale University Press, 1959.
  4. _____; Basic Writings, ed. David Farrell Krell, New York: Harper S Row, 1977, pp.95-116.
  5. _____; Being and Time; trans. John Macquarrie and Edward Robinson; London: SCM Press, 1962.
  6. _____; Kant und das Problem der Metaphysik; Frankfurt: Klostermann, 1951.
  7. _____; “On the Essence of Truth”; trans. John Saliss; in Basic Writings, 1977, pp.117-141.
  8. _____; Einfährung in die Metaphysik; Tübingen: Niemeyer, 1953.
  9. _____; Sein und Zeit; Tübingen: Niemeyer, 1953.
  10.  _____; The Essence of Reasons; trans. Terrence Ma lick; Northwestern University Press, 1969.
  11. _____; Vorträge und Aufsätze; Pfullingen: Neske, 1954.
  12. _____; What is a thing?; trans. W. B. Barton, Jr., and Vera DeutschIllinois; Chicago: Henry Regnery Company, 1967.
  13. Kant, Immanuel; Critique of Pure Reason; trans. Norman Kemp Smith; New York: St. Martin's Press, 1965.
  14. Kockelmans, Joseph J.(A); A First Introduction to Husserl's Phenomenolog;Pittsburgh: Duquesne University Press, 1967.
  15.   _____(B); Edmund Husserl's Phenomenological Psychology; Pittsburgh: Duquesne University Press, 1967.
  16. _____; "The Foundations of Morality and the-Human Sciences," in Analecta Husserliana, eds. A.-T. Tymieniecka and C. 0. Schräg; vol.15, 1983, pp.369-386.
  17. _____; Heidegger and scienc; University Press of America, Washington1, 1985.
  18. _____;"Phenomenology and the Critique of the Scientific Tradition," in Essays in Memory of Aron Gurwitsch, ed. Lester E. Embree; Washington, D.C.: University Press of America, 1984.
  19. _____ and Theodore J. Kisiel; Phenomenology and the Natural Sciences; Northwestern University Press, 1970.
  20. Kurt, Hdbner; Critique of Scientific Reason; trans. Paul R. Dixon and Hollis M. Dixon; Chicago: University of Chicago Press, 1983.
  21. Kwant, Remigius C.; From Phenomenology to Metaphysics: An Inquiry Into the Last Period of Merleau-Ponty's Philosophy; Pittsburgh: Duquesne University Press, 1963.
  22. Lafont, Cristiana; "Hermeneutics"; in a Companion to Heidegger; ed. dreyfus and weathall; Blackwell, England, 2005.
  23. Merleau-Ponty, Maurice; Consciousness and the Acquisition of Language; trans. H. J. Silverman; Evanston: Northwestern University Press, 1973.
  24. Richardson, William J.; Heidegger: Through Phenomenology to Thought; The Hague: Nijhoff, 1963.
  25. _____; "Heidegger's Critique of Science," in The New Scholasticism, 1968.
  26.  Schräg, Calvin O.; Radical Reflection and the Origin of the Human Sciences; West Lafayette, Ind.: Purdue University Press, 1980.
  27. Strasser, Stephen; Phenomenology and the Human Sciences; Pittsburgh: Duquesne University Press, 1963.
  28. von Wright, Georg Henrik; Explanation and Understanding; Ithaca: Cornell University Press, 1971.