ماهیت شهود و ویژگی‌های آن در معرفت‏شناسی کانت

نویسنده

عضو هیئت علمی دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)

چکیده

فلسفه کانت بر تمایز میان دو قوه شناخت، یعنی شهود و تفکر یا حس و فهم استوار است. این دو قوه برای معرفت ضروری‌اند و هیچ یک را نمی‌توان به دیگری تحویل کرد. از این دو قوه، شهود اهمیت بسزایی دارد؛ زیرا محتوای معرفت درنهایت از طریق آن حاصل می‎شود و عینیت معرفت از رهگذر آن ممکن می‌گردد. کانت برای شهود به دو ویژگی تفرد و بی‌واسطگی اشاره می‌کند و آنها را در مقابل دو ویژگی کلیت و با واسطگی مفاهیم قرار می‎دهد. کانت‏پژوهان در خصوص معنا و اهمیت این ویژگی‎ها و نسبت آنها با یکدیگر قرائت‎های متفاوتی دارند. در این مقاله پس از بیان معنای شهود و ویژگی‌های آن بر اساس نظریه معرفت کانت، قرائت‌های متفاوت در خصوص نسبت این ویژگی‎ها مورد بررسی و نقد قرار می‎گیرد و در پایان به نظر مختار نویسنده اشاره می‌شود.


* این مقاله با حمایت دانشگاه بین‏المللی امام خمینی€ و از طرح تحقیقاتی دوره فرصت مطالعاتی در دانشگاه تگزاس در آستین امریکا استخراج شده است. نویسنده بر خود لازم می‌داند از مسئولان هر دو دانشگاه، به‎ویژه پرفسور ایان پروپس و پرفسور دیوید سوسا، استادان محترم گروه فلسفه دانشگاه تگزاس تشکر نماید.


 

کلیدواژه‌ها


. کانت، ایمانوئل؛ تمهیدات؛ ترجمه حداد عادل؛ تهران: مرکز نشر دانشگاهی، 1367.

2. Audi, Robert; The Cambridge Dictionary of Philosophy; New York: Cambridge University Press, 2006.

3. Caird, Edward; The Critical Philosophy of Immanuel Kant; Vol. 1, second Ed, Glasgow:   James Maclehose and Sons, 1909.

4. Falkenstein, Lorne; Kant's Intuitionism: A Commentary on the Transcendental Aesthetic; Toronto: University of Toronto Press, 2004.

5. Frege, Gottlob; The Foundations of Arithmetic; Trans. J. L. Austin; New York: Harper & Brothers, 1960.

6.Hintikka , Jaakko; “On Kant’s Notion of Intuition (Anschauung)“ in The first Critique: Reflections on Kant’s Critique of Pure Reason; ed. Terence Penelbun and J. J. Mac Intach; California: Wadsworth Publishing Company, 1969.

7. ـــــ; “Kantian Intuitions”; Inquiry: An Interdisciplinary Journal of Philosophy, 15:1-4, 1972.

8. Kant, Immanuel; Theoretical Philosophy; 1755-1770; Trans. And ed. David Walford in collaboration with Ralf Meerbote ; New York: Cambridge University Press, 1992.

9. ـــــ;  Critique of Pure Reason; trans. Norman Kemp Smith; London: The Macmillan Press, 1983.

10. ـــــ;  Lectures on Logic; Trans. and Ed. by J. Michael Young; New York: Cambridge University Press, 1992.

11. ـــــ; Correspondence; Trans. and Ed. By Arnulif Zweig; New York: Cambridge University Press, 1999.

12. Kemp Smith, Norman;  A Commentary to Kant's 'Critique of Pure Reason; New York: The Macmillan Press, 2003.

13. Korner, W. S.; Kant; London: Penguin Books, 1990.

 14. Parsons, Charles; “Kant’s Philosophy of Arithmetic” in Science, and Method; ed. Sidney Morgenbesser; Patrick Suppes, and Morton White, New York: St. Martin’s Press, 1969.

15. Russell, Bertrand; History of Western Philosophy; London and New York: Routledge, 2004.

16. Smit, Houston; “Kant on Marks and the Immediacy of Intuition”, The Philosophical Review; Vol.109, No.2 , 2000.

17. Wilson, Kirk Dallas; Kant on Intuition”;  The Philosophical Quarterly, Vol.25, No.100, 1975.