تحلیل انتقادی فلسفه عمل از دیدگاه هیوم با تأکید بر آرای فلاسفه مسلمان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دانشگاه باقرالعلوم؛ طلبه سطح سوم

2 گروه فلسفه پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

چکیده

 
فلسفه عمل شاخه‏ای نو از فلسفه است که عمل آدمی را مورد پژوهش فلسفی قرار می‏دهد و به پرسش‏هایی از قبیل چیستی فعل و فاعل می‏پردازد و مقومات و شروط لازم برای تحقق فعل و فاعل را می‏کاود؛ همچنین از اختیار و آزادی عمل پرسش می‏کند و نسبت آن با اصل علیت را مورد توجه قرار می‏دهد. در این تحقیق به روش توصیفی- تحلیلی به بررسی دیدگاه هیوم درباره مسائل فلسفه عمل می‏پردازیم. این مقاله از دو جهت، قابل توجه و کم‏سابقه است: نخست اینکه تقریری از مسائل فلسفه عمل را عرضه می‏کند و دیگر اینکه دیدگاه هیوم درباره این مسائل را بررسی می‏کند. در این نوشتار روشن می‏شود که هیوم همان تلقی سنتی از فعل را قابل قبول می‏داند؛ ولی درباره فاعلیت آدمی تبیین متمایزی عرضه می‏کند و اگرچه فعل آدمی را مشمول اصل علیت می‏داند، از آزادی به معنای خودانگیختگی فعل از فاعل دفاع می‏کند. لازم است ذکر گردد که فلاسفه مسلمان نیز از ایده فاعلیت مختار دفاع می‏کنند بی‏آنکه در دام تفسیرهای سابژکتیو و ذهنی از آنها فرو افتند.                         

کلیدواژه‌ها


  1. حسین‏زاده، محمد؛ «اراده آزاد از دیدگاه صدرالمتألهین»، فصلنامه حکمت معاصر؛ سال پنجم، ش1، 1393.
  2. صدرالمتألهین؛ الحکمة المتعالیة فى الاسفار العقلیة الاربعۀ؛ بیروت: دار احیاء التراث، 1981م.
  3. فیاضی، غلامرضا؛ «جبر فلسفی از نگاه قاعده ضرورت سابق»، فصلنامه آئین حکمت؛ سال اول، ش2، 1388.
  4. مطهری، مرتضی؛ مجموعه آثار؛ ج6 (اصول فلسفه و روش رئالیسم)، تهران: انتشارات صدرا، [بی‌تا].
  5. میرجعفری میاندهی، سیدمحمدجواد؛ «ضرورت علّی و معلولی از دیدگاه استاد فیاضی»، معرفت فلسفی؛ سال دوازدهم، ش4، 1394.
  6. Ayers, Michael; “Locke”, the shorter Routledge encyclopedia of philosophy; edited by Edward Craig; Routledge, 2005.
  7. Bailey, Alan…; HUME’S ENQUIRY CONCERNING HUMAN UNDERSTANDING, Printed and bound in Great Britain by Ashford Colour Press Ltd; Gosport, Hampshire, 2006.
  8. Bunnin, Nicholas and Yu, Jiyuan; The Blackwell Dictionary of Western Philosophy; Blackwell Publishing, , 2004.
  9. Clarke, Randolph; Freedom of the Will: The Blackwell Guide to Philosophy of Mind; Edited by Stephen P. Stich and Ted A. Warfield; Blackwell Publishing, 2003.
  10. Cooper, John M, Socrates; the shorter Routledge encyclopedia of philosophy; edited by Edward Craig; Routledge, 2005.
  11. Garrett, Done; “Hume”, the shorter Routledge encyclopedia of philosophy; edited by Edward Craig; Routledge, 2005.
  12. Hornsby, Jennifer; “Action”, the shorter Routledge encyclopedia of philosophy; edited by Edward Craig; Routledge, 2005.
  13. Hume, David; ENQUIRY CONCERNING HUMAN UNDERSTANDING; Edited with an Introduction and Notes by Peter Millican; Oxford University Press, 2007.
  14. _____; Treatise Human Nature; Oxford University Press, , 1965 .
  15. McCormick, Miriam; “Hume on Natural Belief and Original Principles”, Hume Studies; Volume XIX, Number 1, April, 1993.
  16. Moya, Carlos J.; The philosophy of action: an introduction; Polity press, 1990.
  17. Pink, Thomas; Free Will: A Very Short Introduction; Published in the United States, by Oxford University Press, 2004.
  18. Pitson, A. E.;  HUME’S PHILOSOPHY OF THE SELF;  This edition published in the Taylor & Francis e-Library, 2005.
  19. Pitson, Tony; “Liberty, Necessity, and the Will”, The Blackwell Guide to Hume’s Treatise; Edited by Saul Traiger; Blackwell Publishing, 2006 .
  20. Steward, Helen; “Akrasia”, the shorter Routledge encyclopedia of philosophy; edited by Edward Craig; Routledge, 2005 .
  21. Strawson, Galen; “Free Will”, the shorter Routledge encyclopedia of philosophy; edited by Edward Craig; Routledge, 2005 .
  22. Swain, Corliss Gayda; “Personal Identity and the Skeptical System of Philosophy”, The Blackwell Guide to Hume’s Treatise; Edited by Saul Traiger; Blackwell Publishing, 2006.