دو سویۀ ناسازگار در فلسفۀ ویتگنشتاین با نظر به رسالۀ منطقی- فلسفی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه فلسفه دانشگاه اصفهان

2 دانشیار گروه فلسفه دانشگاه اصفهان

چکیده

 
آنچه فهم فلسفۀ ویتگنشتاین را دشوار می‏کند، ناسازگاری رویکردهای سلبی و ایجابی اوست. مراد از رویکرد سلبی، نگرش ضدفلسفی ویتگنشتاین است؛ اینکه فلسفه نباید با نظریه‏پردازی و استناد به آموزه‏های متافیزیکی به پالایش زبان بپردازد، هدف آن نباید جز روشن‌گری و توصیف محض باشد و سرانجامِ آن نیز نباید شماری از گزاره‏های فلسفی باشد. مراد از رویکرد ایجابیِ ویتگنشتاین دربارۀ فلسفه هر موضع فلسفیِ معناداری، ولو حداقلی، است که رویکرد ضدفلسفی ویتگنشتاین آن را مجاز نمی‌داند. مسئلۀ اصلی این است که چگونه فلسفۀ مطلوب ویتگنشتاین می‌تواند به توصیف یا روشن‌گری زبان بپردازد؛ درحالی‌که شدیداً در قید مواضع ضدفلسفی است. این نوشتار می‏کوشد با تحلیل رسالۀ منطقی - فلسفی ناسازگاری یادشده را ارزیابی کند (هرچند نتایج این تحلیل تنها به مواضع ویتگنشتاین متقدم محدود نمی‌شود)؛ سپس خوانش‌هایی را بررسی کند که برای برون‌رفت از این ناسازگاری تدبیری اندیشیده‌اند و سرانجام نشان دهد چرا به نظر نمی‌رسد این ناسازگاری رفع‌شدنی باشد.
 

کلیدواژه‌ها


  1. استرول، آروم؛ ویتگنشتاین؛ محسن طلایی ماهانی؛ چ1، تهران: حکمت، 1394.
  2. ویتگنشتاین، لودویگ؛ پژوهش‌های فلسفی؛ فریدون فاطمی با درآمدی از بابک احمدی؛ چ2، تهران: نشر مرکز، 1381.
  3. ـــــ؛ درباۀ اخلاق و دین؛ تدوین و ترجمۀ مالک حسینی و بابک احمدی؛ چ2، تهران: هرمس، 1392.
  4. ـــــ؛ رسالۀ منطقی - فلسفی؛ ترجمه و شرح سروش دباغ؛ چ1، تهران: هرمس، 1393.
    1. Anscombe, G. E. M.; An introduction to Wittgenstein's Tractatus; New York: Harper & Row, 1959.
    2. Baker, G. P & Hacker; P. M. S.; "Agreement in definitions, judgements and forms of life"; In Wittgenstein: Rules, Grammar and Necessity, Volume 2 of an Analytical Commentary on the Philosophical Investigations, P. M. S. Hacker (ed); Oxford: Wiley – Blackwell, 2009.
    3. Black, Max; "Some problems Connected with language"; In Essays on Wittgenstein's Tractatus, Irving M. Copi & Robert W. Beard (eds); New York: Macmillan Company, 1966.
    4. Conant, James.; "The method of the Tractatus"; In From Frege to Wittgenstein: Perspectives on Early Analytic Philosophy, Erich H. Reck (ed); Oxford & New York: Oxford University Press, 2002.
    5. Diamond, Cora.; Ethics, imagination and the method of Wittgenstein’s Tractatus; In The new Wittgenstein, Alice Crary and Rupert Read (eds); London and New York: Routledge, 2003.

10._____; The Realistic Spirit: Wittgenstein, Philosophy, and the Mind; Third printing, Cambridge, Massachusetts London, England: MIT Press, 1996.

11.Frascolla, Pasquale; Understanding Wittgenstein’s Tractatus; London and New York: Routledge, 2007.

12.Glock, Hans-Johann; "Necessity and normativity"; In The Cambridge companion to Wittgenstein, Hans. Sluga and David G. Stern (eds); Cambridge: University press, 1996b.

13._____; A Wittgenstein Dictionary; Oxford: Wiley – Blackwell, 1996a.

14._____; "All kinds of nonsense"; In Wittgenstein at work: Method in the Philosophical Investigations, Erich Ammereller and Eugen Fischer (eds); London and New York: Routledge, 2004.

15.Goldfarb, Warren; "Das Überwinden: Anti - Metaphysical Readings of the Tractatus"; In Beyond the Tractatus Wars: The New Wittgenstein Debate, Rupert Read and Matthew A. Lavery (eds); London and New York: Routledge, 2011.

16.Gruender, David; "Wittgenstein on Explanation and Description"; The Journal of philosophy, Vol 59, 1962, pp.523-530.

17.Hacker, P. M. S; "Was he Trying to Whistle it?"; In Wittgenstein: Connections and ControversiesP. M. S. Hacker (ed); Oxford: Clarendon Press, 2001.

18._____; Insight and illusion: Themes in the philosophy of Wittgenstein; Oxford: Clarendon Press, 1986.

19.Kahen, G., Kanterian, E. & Kuusela, O; "Intoduction"; In Wittgenstein and His Interpreters, Essays in Memory of Gordon Baker, G. Kahen, E. Kanterian and O. Kuusela (eds); Oxford: Blackwell, 2007.

20.McGuinness, Brian; Approaches to Wittgenstein: collected papers; London and New York: Routledge, 2002.

21.Wittgenstein, Ludwig.; Wittgenstein in Cambridge, Letters and Documents 1911–1951; Edited by Brian McGuinness; UK: Blackwell Publishing, 2008.

22._____; Tractatus Logico-Philosophicus: trans. D. F. Pears and B. F. McGuinness; London and New York: Routledge, 2002.

23._____; Tractatus Logico-Philosophicus; transl. C. K. Ogden; London: Magdalene College. 1922.

24._____; Notebooks, 1914-1916; G. H. Von Wright & G. E. M. Anscomb (ed), English translation by G. E. M. Anscomb; Oxford: Blackwell, 1998.

25._____; Philosophical Grammar; edited by Rush Rhees, trans. Anthony Kenny; Oxford: Basil Blackwell, 1993.