بررسی و نقد تعامل عِلّی نفس و بدن دکارتی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه مفید

2 استادیار گروه فلسفه دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی

چکیده

دیدگاه دکارت دربارة رابطة نفس و بدن بر اصولی همچون تفاوت جوهری و اتحاد ذاتی آن دو استوار است. دکارت معتقد است، حقیقت انسان، نه به بدن، بلکه به نفس اوست که ویژگی اساسی آن تفکر و آگاهی است. با وجود این آن دو با یکدیگر اتحاد داشته و رابطه‌ای علّی دارند. دکارت برای تبیین رابطة نفس و بدن از غدة صنوبری، اتحاد بین نفس و بدن و گاهی نظریة توازی بهره می‌برد. شش اشکال عمده بر این دیدگاه دکارت وارد است که عبارتند از: عدم امکان تعامل، عدم تبیین ماهیت اتحاد، عدم تماس فیزیکی، نامعقول بودن علّیت ذهنی، ناسازگاری با اصل انسداد علّی و عدم تعیّن چندجانبه و انکار علّیت بر اساس نظریة توازی. در این مقاله- که با روش اسنادی و تحلیل محتوا صورت گرفته- ابتدا تعامل نفس و بدن از دیدگاه دکارت تبیین می‌شود و سپس اشکالات شش‌گانه به این دیدگاه، مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفته است.
 
 

کلیدواژه‌ها


  1. دکارت، رنه؛  تأملات در فلسفه اولی؛ترجمة احمد احمدی؛ تهران: مرکز نشر دانشگاهی، 1369.
  2. ـــــــ؛ اصول فلسفه؛ ترجمة منوچهر صانعی دره‌بیدی؛ تهران: انتشارات بین‌المللی الهدی، 1371.
  3. ـــــــ؛ اعتراضات و پاسخ‌ها؛ ترجمه و توضیح علی م. افضلی؛ تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1384.
  4. ـــــــ؛ فلسفة دکارت؛ ترجمه منوچهر صانعی دره‌بیدی؛ تهران: انتشارات بین‌المللی الهدی، 1390.
  5. ریونزکرافت، ایان؛ فلسفة ذهن:یک راهنمای مقدماتی؛ ترجمة حسین شیخ رضائی؛ تهران: صراط، 1387.
  6. گلشنی، مهدی؛ تحلیلی از دیدگاه‌های فلسفی فیزیکدانان معاصر؛ تهران: مؤسسة انتشارات امیرکبیر، 1369.
  7. شیرازی، صدرالدین محمدبن ابراهیم؛ الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیةالاربعة؛ ج2، بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1981م.
  8. Baker, L. R; "Metaphysics and Mental causation"; in Mental causation, ed. J Hail & A Mele; Oxford: University Press, 1993, pp.75-95.
  9. Churchland, P.Patricia; Neurocomputational perspective; Cambridge: Cambridge University Press, 1989.
  10. Cottingham, john;  A Descartes's Dictionary; Oxford: Blackwell Publishers, 1993.
  11. Descartes, Rene; the philosophical writings of Descartes; tran. John cottingham & Robert stoothoff & Dugald Murdoch; vol.1, Cambridge: Cambridge University Press, 1985.
  12. ـــــــa; Meditations on First Philosophy; with, selected from the objections and replies tran and ed. John Cottingham; Cambrdge: Cambridge University Press, 1996.
  13. ـــــــb; A Discourse on the Method; trans. Ian Maclean; Oxford: Oxford University Press, 2006.                                                                                
  14. ـــــــ; Princess Elisabeth of Bohemia and Rene Descartes: the Correspondence Between Princess Elisabeth of Bohemia and Rene Descartes; ed. and trans. Lisa Shapiro; Chicago: the University of Chicago Press, 2007.
  15. Feigl, Herbert; "From the mental and the physical in Brain"; Philosophy of Mind: Classical problem contemporary issues; ed. Brian Beakley & Peter Ludlow; New York: MIT Press, 2006.
  16. Foster, john; The immaterial self: A Defence of the Cartesian Dualist conception of the Mind; London & New York: Routledge, 1991.
  17. Kim, J; Supervenience and mind: selected philosophical Essays; Combridge: Combridge University Press, 1993.
  18. ـــــــ; "Lonely souls Causality and substance dualism"; in Philosophy of mind: Contemporary Readings, ed. O. Connor & D. Robb; London & New York: Routledge Publishing, 2003, pp.65-78.
  19. Maslin, K.T; An Introduction to the Philosophy of Mind; Cambridge: Blackwell Publishers, 2001.
  20. Magee, bryan; The Great philosophers; Oxford: Oxford University Press, 1987.
  21. Mills, Eugene; "Interactionism and Overdetermination"; American philosophical Quarterly; Vol.33, No.1, january, 1996, pp.105-117.
  22. Unger, peter; All the power in the world; Oxford: Oxford University Press, 2006.
  23. Yablo, Stephan; "Mental causation"; Philosophical Review,Vol.101, No.2, Apr. 1992, pp.245-280.