آیت الله علی اکبر رشاد ذهن 1735-0743 26 103 2025 09 23 nvestigating the effect of Cartesian and Kantian subjectivism on the secularization of science بررسی تأثیر سوبژکتیویزم دکارتی و کانتی بر سکولارسازی علم 73 102 729128 10.22034/zehn.2025.2041787.2059 FA عبدالله محمدی عضو هیئت علمی موسسه حکمت و فلسفه Journal Article 2024 09 23 Among the different areas of secularism, the secularization of science is one of the most important and neglected. The main problem of this article is to show the effect of subjectivism (especially in its Cartesian and Kantian reading) in the secularization of science. In this research, which is organized by descriptive and analytical method, it becomes clear that subjectivism is one of the most basic foundations that shape the new metaphysics, which has influenced the foundations and problems of modern science. Although subjectivism was proposed by Descartes with the motive of opposing skepticism, it plunged mankind into a more complex skepticism and made many scientists despair of achieving reality itself. Based on this attitude, sacred and moral concepts are considered subjective and the connection of sciences with their metaphysical foundations such as belief in the existence of God, the purpose of the world, causal necessity, etc. is separated. Subjectivism later became the main foundation of humanism, self-based rationality and denial of the authority of religion. Each of these results in some way justified the abandonment of metaphysical and revelation principles for the thinkers of the new West. Logically, this view has serious epistemological defects, and functionally, it has had unfortunate consequences in modern science. سکولاریزاسیون علم در میان ساحت‌های مختلف سکولاریزم، از مهم‌ترین و مغفول‌ترین آنهاست. مسأله اصلی این مقاله نشان دادن تأثیر سوبژکتیویزم (به ویژه در قرائت دکارتی و کانتی آن) در سکولاریزاسیون علم است. در این تحقیق که با روش توصیفی تحلیلی سامان یافته، روشن می‌شود سوبژکتیویزم یکی از زیربنایی‌ترین مبانی شکل‌دهندة متافیزیک جدید است که بر مبانی و مسائل علم مدرن تأثیر داشته است. سوبژکتیویزم اگرچه با انگیزة مخالفت با شکاکیت از سوی دکارت طرح شد، بشر را در شک‌گرایی پیچیده‌تری فروبرده و بسیاری از دانشمندان از دست‌یابی به واقعیت فی‌نفسه ناامید ساخت. بر پایة این نگرش، مفاهیم قدسی و اخلاقی، ذهنی شمرده و ارتباط علوم با مبادی متافیزیکی آنها مانند باور به وجود خدا، غایت‌مندی جهان، ضرورت علّی و ... گسسته می‌شود. سوبژکتیویزم در ادامه به بنیاد اصلی اومانیسم، عقلانیت خودبنیاد و نفی مرجعیت دین تبدیل شد. هر کدام از این نتایج به نوعی، کنار نهادن مبادی متافیزیکی و وحیانی را برای متفکران غرب جدید موجه ساخته است. این دیدگاه به لحاظ منطقی نقائص معرفت‌شناختی جدی دارد و از نظر کارکردی نیز پیامدهای ناگواری در علم جدید داشته است. https://zehn.iict.ac.ir/article_729128_7df33acc963f9ad0df8b58d115d9d634.pdf