آیت الله علی اکبر رشاد ذهن 1735-0743 27 106 2026 06 22 The future of cyber knowledge آینده معرفت سایبر 5 32 736701 10.22034/zehn.2026.2066047.2132 FA علیرضا قائمی نیا استاد تمام گروه معرفت شناسی و عاوم شناختی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی 0000-0001-6634-1332 Journal Article 2025 07 16 In cyberspace, we are faced with new types of knowledge, and this space is bringing about certain changes in human knowledge. This article examines the issue of what the future of cyber knowledge will be like and what scenarios can be proposed in this regard. In this article, five scenarios are proposed for the future of cyber knowledge, the first three of which are proposed by Steele, and the other two scenarios will be proposed according to some perspectives in cognitive science and Islamic philosophy. These five scenarios are: the global brain scenario, the independent brain scenario, the single brain scenario, the multi-network brain scenario, and the expansion of digital examples. Each of these scenarios considers specific cognitive and epistemological consequences for cyberspace.<br><br>By proposing the "digital example theory", the author has proposed a specific ontological perspective on cyberspace, according to which this space is a kind of example world that is different from the connected example world and the disconnected example world (in Islamic philosophy). This space is based on digital tools and has specific characteristics. Extreme formalism and the diminishing of rational knowledge, the single source of knowledge, and the dominance of computational thinking over other types of thinking are some of the epistemological consequences of this type of expansion. در فضای سایبر با گونه‌های جدیدی از معرفت رو به رو هستیم و این فضا تغییرات خاصی را در معرفت بشری رقم می‌زند. این مقاله به بررسی این مسأله می‌پردازد که آینده معرفت سایبر چگونه خواهد بود و چه سناریوهایی را در این زمینه می‌توان مطرح کرد.در این مقاله برای آینده معرفت سایبر پنج سناریو مطرح شده که سه سناریوی نخست را استیلی مطرح کرده و دو سناریوی دیگر را با توجه به برخی از دیدگاه‌ها در علوم شناختی و فلسفه اسلامی مطرح خواهیم کرد. این پنج سناریو عبارتند از: سناریوی مغز جهانی، سناریوی مغز مستقل، سناریوی مغز واحد، سناریو مغز چندشبکه‌ای، گسترش مثال دیجیتال. هر یک از این سناریوها پیامدهای شناختی و معرفتی خاصی را برای فضای سایبر در نظر می‌گیرند. <br><br>نگارنده با طرح «نظریه مثال دیجیتال» دیدگاه هستی‌شناختی خاصی را در باره فضای سایبر مطرح کرده است که بنا به آن، این فضا نوعی عالم مثال است که با عالم مثال متصل و با عالم مثال منفصل (در فلسفه اسلامی) تفاوت دارد. این فضا قائم به ابزارهای دیجیتال است و ویژگی‌های خاصی دارد. صورت‌گرایی افراطی و کم‌رنگ شدن معرفت عقلی، تک‌منبعی شدن معرفت و غلبه تفکر محاسباتی بر دیگر اقسام تفکر از پیامدهای معرفتی این نوع گسترش است. https://zehn.iict.ac.ir/article_736701_a3be43d82f94283e0224306afee2f67b.pdf