آیت الله علی اکبر رشادذهن1735-07432610220250622The nature and place of the spiritual intellect in spiritual wayfaringچیستی و جایگاه عقل سلوکی در سلوک53072410910.22034/zehn.2025.2046596.2069FAعلیفضلیدانشیار گروه عرفان و معنویت پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، قم، ایران0009-0003-0768-3764Journal Article20241123After asking what is the origin of behavioral action in humans, the philosophy of the science of behavior reaches behavioral reason. But what is behavioral reason? How is it the origin of behavioral action? Therefore, this article first pays attention to the position of practical reason in the field of behavior from the perspective of divine sages. Then, it deals with the characteristics of practical reason in behavior from the perspective of mystics. Then, it explains the position of behavior in the theory of the moral law of Professor Ali Abedi Shahroudi. Then, using an analytical method and based on the philosophical, mystical, and religious data of those great men, it explains the nature, types, and levels of behavioral reason, and in essence, it considers it to be a cognitive-motivational reason that has knowledge with a practical-behavioral characteristic and belongs to the behavioral realities existing in the truth of the heart. In addition to this definition, he addressed nine issues to explain the subject of the article, and spoke about the truth of the heart, the spiritual realm, the moral and intellectual forces, the types of behavioral wisdom, and explained the stages of behavioral wisdom, which include manifestation, evacuation, dissolution, sublimation, and annihilation.فلسفۀ علم سلوک پس از پرسش از چیستی مبدأ عمل سلوکی در انسان، به عقل سلوکی میرسد. لیک عقل سلوکی چیست؟ چگونه مبدأ عمل سلوکی است؟ بدین جهت این نوشته، نخست به نگاه حکمای الهی به جایگاه عقل عملی در وادی سلوک توجه میدهد. آنگاه به نگاه عارفان به ویژگیهای عقل عملی در سلوک میپردازد. سپس جایگاه سلوک را در نظریه قانون اخلاق استاد علی عابدی شاهرودی تشریح میکند. آنگاه به روش تحلیلی و بر پایۀ دادههای فلسفی و عرفانی و دینی آن بزرگان به تبیین ماهیت و اقسام و مراتب عقل سلوکی میپردازد و در ماهیت، آن را عقل شناختاری - انگیختاری دانسته که دارای معرفتی با خاصیت عملی – سلوکی است و به واقعیتهای سلوکی موجود در حقیقت قلبی تعلق میگیرد. در کنار این تعریف به نه مسأله جهت تبیین موضوع مقاله پرداخته و از حقیقت قلبی و منطقۀ روحانی و جنود خصالی و عقلی، اقسام عقل سلوکی سخن گفته و مراتب عقل سلوکی را که عبارتند از تجلیه، تخلیه، تحلیه، تعلیه و فنا، تبیین کرده استhttps://zehn.iict.ac.ir/article_724109_f196d9dbf452cd4135e6592ed879ff30.pdfآیت الله علی اکبر رشادذهن1735-07432610220250622Evaluation of doxastic compatibilism in the relationship between will and beliefsارزیابی دیدگاه سازگارباوری در نسبت اراده و باورها315772372310.22034/zehn.2025.2042109.2062FAفاطمهعرب گورچوئیگروه معارف اسلامی، دانشکده حقوق و الهیات ،دانشگاه شهید باهنر کرمان، ایران0000-0002-5214-2233زهراخزاعیگروه ﻓﻠﺴﻔﻪ و کلام اسلامی،داﻧﺸکده الهیات ومعارف اسلامی، داﻧﺸگاه ﻗﻢ، ﻗﻢ، اﯾﺮانمحسنجوادیگروه اخلاق، داﻧﺸکده الهیات و معارف اسلامی، داﻧﺸگاه ﻗﻢ، ﻗﻢ، اﯾﺮانJournal Article20240927Compatibilists argue that the lack of intentional control over beliefs does not preclude an epistemic agent from being obligated to accept a belief or being responsible for their beliefs. Ryan, through Compatibilist Control, and Heller, utilizing the concept of reflective will, attempt to conclude that we possess sufficient volitional control over our doxastic attitudes to bear duties and responsibilities towards them. This question of whether we have sufficient control over our beliefs to be held morally responsible for them has profound implications for our understanding of epistemic justification, moral responsibility, and the nature of free will. In this research, employing a critical analytical method, we aim to demonstrate that this approach, when considering criticisms such as the ambiguity of human epistemic nature, the ambiguity inherent in the two concepts of reflective will and adaptive control and the doubt surrounding their adequacy for possessing doxastic attitudes, the inattention to the role of the environment in shaping epistemic nature and creating beliefs, and the intricate nature of the free will issue, cannot establish compatibility between the two categories of volitional control and epistemic responsibility.سازگارباوران درباره نقش اراده در ایجاد باورها معتقدند که فقدان کنترل باوری تعمدی، با مکلّف بودن فاعل معرفتی به پذیرش یک باور و یا مسئول بودن وی در برابر باورهایش، سازگار است. ریان از طریق کنترل باوری سازگارانه و هلر با استفاده از مفهوم اراده بازتابی تلاش میکنند تا به این نتیجه برسند که ما نسبت به نگرش-های باوریمان به حد کافی از کنترل ارادی برخوردار هستیم تا در مقابل آنها وظایف و مسئولیتهایی داشته باشیم. در این پژوهش با روش تحلیلی انتقادی درصددیم تا نشان دهیم این رویکرد با توجه به انتقاداتی هم چون مبهم بودن طبیعت معرفتی انسان، ابهام در دو مفهوم اراده بازتابی و کنترل باوری سازگارانه و تردید در کفایت آنها برای داشتن نگرشهای باوری، عدم توجه به نقش محیط در شکلگیری ماهیت معرفتی و ایجاد باورها و پیچیدگی مساله اراده آزاد، نمیتواند سازگاری بین دو مقوله کنترل ارادی و مسئولیت معرفتی را محقق کند.https://zehn.iict.ac.ir/article_723723_48f5c66df135f4dad0e2ee6b8acede59.pdfآیت الله علی اکبر رشادذهن1735-07432610220250622Criticism of the Paradigms of the Humanities based on Human Fitra in the Quran (With Emphasis on Politics)نقد پارادایمهای علوم انسانی بر مبنای فطرتمندی انسان در قرآن (با تأکید بر دانش سیاست)598072336510.22034/zehn.2025.2046928.2071FAمحمدعابدیاستادیار گروه قرآنپژوهی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، قم، ایران0000-0001-8711-4761Journal Article20241127The common nature and nature of man are not recognized in the naturalistic paradigm, and its methodological outcome in the humanities, including politics, is the exclusive application of the empirical method in human knowledge, and the non-empirical method has no place in it. Also, given that the subject of nature has been accepted in the Quranic space of thought, its extension in various dimensions of Islamic humanities can be expected. Now, in response to the question of whether accepting nature in the Quran has a methodological role in the existing humanities paradigm, and the method of Islamic humanities? The research, emphasizing the assumption that accepting the innateness of the Quran has "reformative effects" in the humanities paradigm and their method, and "methodological requirements" in the humanities based on the Quran, proposes a descriptive-analytical method in the outcomes of the first part with an emphasis on politics, criticism and correction in the positivist paradigm; hermeneutics and criticality and their method, and in the method of Islamic humanities, the possibility of a holistic view of man and trans-spatial and temporal studies and attention to constant matters in all humans; It reminds us of the need for Islamic humanities to have a method that is appropriate to the source of nature in theoretical and practical acquired perceptions; and the necessity of having a method that is appropriate to the study of "the relations of political actions and... man with his perfection" with the source of revelation.فطرت وسرشت مشترک انسان در پارادایم طبیعتگرایی به رسمیت شناخته نمی شود و برآیند روش شناختی آن در علوم انسانی از جمله سیاست، کاربست انحصاری روش تجربی در معرفت انسان است و روش غیرتجربی جایگاهی در آن ندارد. نیزموضوع فطرت در فضای اندیشگی قرآنی پذیرفته شده است،لذا امتدادش در ابعاد مختلف علوم انسانی اسلامی باید پیگیری شود. در پاسخ به این مسئله که آیا پذیرش فطرت در قرآن نقش روشی در پارادایم علوم انسانی موجود، و روش علوم انسانی اسلامی دارد؟ تحقیق با تاکید بر این فرض که پذیرش فطرتمندی قرآن بنیان «تاثیرات اصلاحی» در پارادایم علوم انسانی و روش آنها، و «الزاماتی روشی» در علوم انسانی قرآن بنیان دارد، به روش توصیفی تحلیلی، در برآیندهای بخش اول با تاکید بر سیاست، نقد و تصحیح پارادایم اثباتگرایی؛ هرمنوتیکی و انتقادی و روششان را پیشنهاد می دهد و در روش علوم انسانی اسلامی نیز، امکان کل نگری به انسان و مطالعات فرامکانی، زمانی و توجه به امور ثابت در همه انسان ها؛ نیازمندی علوم انسانی اسلامی به روش متناسب با منبعیت فطرت در ادراکات حصولی نظری و عملی؛ و لزوم تناسب روش مطالعه «روابط کنش های سیاسی و... انسان با کمال وی»، با منبع وحیانی را یادآور می شود.https://zehn.iict.ac.ir/article_723365_0a846eeea8df64c15b5e95470759fff6.pdfآیت الله علی اکبر رشادذهن1735-07432610220250622An Analytical Study of the Essentialist and convertionalist Approaches to the Attribution of Disclosure to Knowledgeتحلیل دوگانۀ ذاتیت و اعتباریت در نحوۀ اتصاف علم به کاشفیت819872372210.22034/zehn.2025.2053206.2089FAمحمدرضااحمدی پورفارغ التحصیل ارشد فلسفۀ غرب دانشگاه فردوسی مشهد0009-0005-6900-7790حامدهراستاییاستادیار، گروه فلسفه، مؤسسه آموزش عالی آل طه، تهران، ایران0000-0002-4809-0151Journal Article20250211Someone who is aware of his lack of direct access to a large part of the world - the outside world - and at the same time cannot consider himself absolutely deprived of access to that world is seeking to find a medium for access - even if indirect - to the outside world. Science plays the role of that medium; the idea of science mediating access to the outside world, based on the characteristic of discovery - narration and representation - is not new, but explaining how science is attributed the characteristic of discovery is one of the questions that has found its way into Islamic thought in the last two centuries. Discovery is sometimes considered an intrinsic characteristic of science, and sometimes a credit characteristic. After showing the foundation of the idea of discovery and explaining how science is characterized by intrinsic discovery and credit discovery, this research has examined the challenges facing each of those two approaches and ultimately proved that discovery is neither an essential part of science nor has it been credited to science out of necessity and urgency, but rather is a characteristic whose negation of science does not lead to either "negation of science" or "negation of realism."کسی که نسبت به عدم دسترسی مستقیم خود به بخش اعظمی از جهان ـ جهان بیرون ـ آگاهی یافته و در عین حال نمیتواند خود را به صورت مطلق از دسترسی به آن جهان محروم بداند در پی یافتن واسطهای برای دسترسی ـ و لو غیر مستقیم ـ به جهان بیرون است. علم، نقش آن واسطه را بازی میکند؛ ایدۀ وساطت علم برای دسترسی به جهان بیرون، بر اساس ویژگی کاشفیت ـ حکایت و بازنمایی ـ اگر چه تازه نیست اما تبیین نحوۀ اتصاف علم به ویژگی کاشفیت از پرسشهایی است که در دو قرن اخیر به اندیشۀ اسلامی راه پیدا کرده است. کاشفیت برای علم گاهی از اوصاف ذاتی، و گاهی از اوصاف اعتباری شمرده میشود. این پژوهش پس از نشان دادن بنیاد ایدۀ کاشفیت، و تبیین چگونگی اتصاف علم به کاشفیت ذاتی و کاشفیت اعتباری، چالشهای پیشروی هر کدام از آن دو رویکرد را بررسی کرده و در نهایت به اثبات رسانده است که کاشفیت نه از ذاتیات علم است و نه از سر ناچاری و اضطرار برای علم اعتبار شده است بلکه از اوصافی است که نفی آن از علم، به هیچکدام از «نفی علم» و «نفی رئالیسم» نمیانجامد.https://zehn.iict.ac.ir/article_723722_f06a90a7fb69eed44a0454bebc10ea9f.pdfآیت الله علی اکبر رشادذهن1735-07432610220250622Cognitive analysis of the conceptual metaphors of prayer in the Qur'an and hadiths
with an educational approachتحلیل شناختی استعارههای مفهومی دعا در قرآن و روایات با رویکرد تربیتی9911972522710.22034/zehn.2025.2017609.1995FAفرشتهدارابیگروه معارف اسلامی، واحد علوم پزشکی تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران0009-0000-7084-4004رضاشهرجردیاستادیار گروه مهندسی صنایع، مکانیک و هوافضا، مرکز آموزش عالی فنی مهندسی بوئین زهرا، بوئین زهرا، قزوین، ایران.0000-0002-6089-7951Journal Article20231217Visualization is one of the most distinctive and powerful features of religious language. The Infallibles (peace be upon them), as the principal interpreters of the Holy Qur'an, employ metaphors to go beyond the conventional limits of words, transforming language into vivid imagery, profound symbolism, and illustrative expression. Through their guidance, abstract spiritual truths are made clear and resonate emotionally, speaking to the hearts of all listeners. In this way, religious discourse can be seen as a "resurrection of language"—infusing words with life and depth through divine insight.This study utilizes a library-based method to analyze the conceptual metaphors related to prayer found in the Qur'an and Hadiths. Through content analysis, it was discovered that the Infallibles (a.s.), as authentic expositors of the Qur'anic message, did not use metaphors merely for rhetorical embellishment. Instead, their use of metaphor served a higher pedagogical purpose: to convey profound truths and moral teachings in a manner that is accessible and transformative.From the perspective of the pure Imams (a.s.), language is not an end in itself but a medium for divine education. Prayer, in particular, is presented as a path to spiritual refinement and the attainment of Allah’s pleasure. Thus, the goal of religious instruction is not to focus on the artistry of words, but to cultivate faith, joy, and divine contentment in the hearts of learners.تصویرسازی یکی از جلوههای بینظیر و شور انگیز زبان دین است معصومین(ع) بعنوان سرآمدان تفسیر قرآن کریم با استفاده استعاره؛ الفاظ را از دایره محدود معانی خارج کرده و تجلی واژگان و جملات را بسان مصداقهای دقیق و عمیق، تصاویری زنده و تابلوهایی واضح و جذاب به تمامی مخاطبان ارائه میدهند؛ تا بدانجا که میتوان زبان دینی را رستاخیز سخن نامگذاری کرد. <br /><br />در این پژوهش با روش کتابخانهای به واکاوی استعارههای مفهومی دعا در قرآن و روایات پرداخته و سپس با روش تحلیل محتوا به این مهم دست یافته که؛ معصومین(ع) بعنوان مفسران واقعی قرآن کریم استعارههای مفهومی را برای سخنوری بیان نکردند و در پی این نبودند که شاهکار ادبی از خویش به یادگار، برجای گذارند. بلکه از منظر ائمه اطهار(ع) ابزار منتقل کردن مفاهیم والا و آموزههای ارزشمند است. و خود ادبیات و الفاظ هدف نیستند. در بعد تربیت اعتقادی مجسم کردن لذت و آثار رضایت الهی را برای متربیان است. دعا کردن یکی از راه های پیمودن مسیر تربیت الهی و رسیدن به مرحله رضوان الله است.https://zehn.iict.ac.ir/article_725227_557702549930749b2ee69203e429a2fc.pdfآیت الله علی اکبر رشادذهن1735-07432610220250622The effect of preconceptions on the understanding of texts and Piaget's cognitive development theoryتأثیر پیشداشتها بر فهم متون و نظریۀ رشد شناختی پیاژه12114372410810.22034/zehn.2025.2024909.2026FAعلیفتحیعضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه0000-0003-3843-2493سید میثمموسویدانشجوی دکتری، گروه قرآن و حدیث، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه0009-0007-3964-9068Journal Article20240314Regarding the effect of preconceptions on the understanding of texts, various views have been expressed in the schools of interpretation and hermeneutics. These views affect the interpretation of religious texts, including the Holy Quran. These different views are caused by different answers to questions such as the origin of meaning, its intentionality and what is understanding. To examine and measure these views, we can refer to other areas that have researched understanding and recognition. One of these fields is Jean Piaget's theory of cognitive development. In this research, by referring to Piaget's works and analyzing his theory of cognitive development, the interpretative consequences of this theory were explained and it was clarified that the preconceptions of the interpreter and the reader of the text affect the understanding of the texts. But this effect is not inevitable and must be achieved through continuous interaction with the text to the meaning hidden in it. Because the origin of the meaning is the author, and in fact beyond the mind of the reader, there is a meaning that the purpose of understanding and interpreting is to achieve that meaningاین پژوهش با هدف سنجش دیدگاههای متفاوت در مورد تأثیر پیشداشتها بر فهم متون انجام شده است. این تفاوت ها در مکاتب مختلف ناشی از پاسخهای متفاوت به پرسشهایی مانند خاستگاه معنا، قصدی بودن آن و چیستی فهم است. سوال اصلی این تحقیق این است که در میان دیدگاههایی که در مورد تاثیر پیشداشتها بر فهم متون در مکاتب تفسیری و هرمنوتیکی بیان شده کدام دیدگاه از تایید بیشتری برخوردار است. برای بررسی و سنجش این دیدگاهها میتوان به حوزههای دیگری مراجعه کرد که در مورد فهم و شناخت تحقیق کردهاند. یکی از این حوزهها، نظریه رشد شناختی ژان پیاژه است. روش این تحقیق مراجعه به آثار پیاژه و تحلیل نظریۀ شناختی وی و پیامدهای تفسیری این نظریه و سپس سنجش دیدگاههای تفسیری و هرمنوتیکی با یافته های این نظریه است. در این تحقیق با توجه به نظریۀ رشد شناختی پیاژه روشن شد که پیشداشتهای مفسر و خوانندۀ متن بر فهم متون اثر گذارند. اما این اثرگذاری غیرقابل اجتناب نیست و باید با تعامل مداوم با متن به معنای نهفته در آن دست یافت. زیرا خاستگاه معنا مؤلف است و در واقع فراتر از ذهن خواننده، معنایی وجود دارد که هدف فهم و تفسیر، دستیابی به آن است.https://zehn.iict.ac.ir/article_724108_8326da82a84712f83a098c81fa765080.pdf