آیت الله علی اکبر رشاد ذهن 1735-0743 19 76 2019 01 21 نظریة احتمال و کفایت دلیل از منظر ریچارد سوئین‌برن 5 34 34169 FA قاسم پورحسن استاد فلسفه و عضو هییت علمی دانشگاه علامه بتول احمدی دانشجوی دکتری رشته فلسفه دانشگاه علامه طباطبایی Journal Article 2017 02 08 موضع معرفتی ریچارد سوئین‌برن کسب باور محتمل‌ از راه استقرا و دلایل تجربی است. سوئین‌برن بر این باور است که باور محتمل‌تر، صدق محتمل‌تر دارد و محتمل‌ترین، صادق‌ترین است و در نتیجه معقول و موجه است. بر همین اساس باور محتمل برای دلیل کفایت دارد. سوئین‌برن قرائت منطقی از احتمال را بر دیگر قرائت‌ها دربارة احتمال ترجیح داده است. احتمال منطقی- ‌قوانین منطق ریاضی همراه با اصول احتمالات‌- نقش محوری نزد سوئین‌برن دارد. وی معیاری‌هایی برای احتمال منطقی در قالب دو الگو استنتاجی (استنتاج تنازلی و استنتاج تصاعدی) بیان می‌کند. معیار سادگی که مبتنی‌ بر استنتاج تصاعدی است، اصل کارآمدی برای گزینش فرضیه محتمل‌تر است. سوئین‌برن با اعمال اصل سادگی، پارادوکس‌ها را که در گزاره‌های محتمل وجود دارد، پاسخ داده است. احتمال منطقی و همچنین اصل سادگی که سوئین‌برن در دیدگاه خود از آنها سود برده است، با معضلات جدی روبه‌رو هستند که به آنها در این مقاله پرداخته می‌شود.

https://zehn.iict.ac.ir/article_34169_457ad4116bcf490031a8293927edca88.pdf

آیت الله علی اکبر رشاد ذهن 1735-0743 19 76 2019 01 21 شعور از دیدگاه علامه طباطبائی در المیزان؛ مفهوم، انواع، آثار و گستره 35 58 34170 FA سید رسول میراشرفی لنگرودی دکتری مدرسی معارف گرایش تاریخ و تمدن دانشگاه معارف شعبان نصرتی هیات علمی پژوهشگاه قرآن و حدیث عضو گروه فلسفه کلام و عرفان دانشگاه مجازی المصطفی سید میثم موسوی کارشناسی ارشد فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه ادیان دانشجوی کارشناسی ارشد روان شناسی اسلامی دانشگاه قرآن و حدیث 0009-0007-3964-9068 Journal Article 2016 12 06 دررویکردتفسیریعلامه طباطبائی،شعوریکیاز واژگان کلیدیاست. شعور در بحث‌هایمعرفت‌شناختیعنوانیاست که بر مجموعه ابزارهایشناختیفاعل شناسا اطلاقمی‌شود. این مقاله درراستایروشن‌شدندیدگاهتفسیریعلامه در تبییناینمفهومسامانیافتهاست. باکشفدیدگاهعلامه در موضوعات معرفتی، می‌تواننظاممعرفت‌شناختیایشانرا کشف کرد. برایاینمنظور،واژة«شعور» را به عنوانیکیاز واژگان معرفتیانتخاب و دیدگاهتفسیریایشانرا تحلیلکردیم. دریکتقسیم‌بندیکلیشعور را می‌توانبه شعور در انسان و شعور درغیرانسانتقسیمکرد. علامه طباطبائی در تفسیرالمیزانبیشتربه شعور انسانیپرداخته و جوانب گوناگون ایننوع شعور مانند تعریف،انواع،ویژگی‌ها،آثارو مبدأآن را بررسیکردهاست.شعور انسانیعبارت است از:ادراک دقیقیکهمبدأآن قلبفرابدنیانسان است. علامه طباطبائی برایشعور انواع «فکری،فطری،باطنی، نفسی،متعقل و شعور بهلذت‌هایمادی» بر می‌شمارد. ایشانویژگی‌هاییبرایشعور بیان می‌کند؛مانند اینکه«دارایاصول،مبادی،ابزارو مناط، نشانةوجودیتو موجودیتاست، ازنعمت‌هایظاهری و از افعالانساناست، شعور دچارانحطاط می‌شود».شعور در دیدگاهایشاننقشبسیارمهمیدارد؛زیرا بطلانشعوربرابر بامرگو ابطالانسانیتاست.درنظرعلامه،افزونبرانسان، موجودات دیگرمانند «فرشتگان، بهشت، جهنم،زمینو حیوانات»نیزاز نوعی شعور برخوردارند.

https://zehn.iict.ac.ir/article_34170_a8de5273039f3fc34b037d1d35cd5674.pdf

آیت الله علی اکبر رشاد ذهن 1735-0743 19 76 2019 01 21 تهافتهای گادامر در مواجهه با روش‌های علوم تفسیری در شناخت مراد مؤلف 59 84 34171 FA مسعود فیاضی عضو هیات علمی گروه منطق فهم دین پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی Journal Article 2017 05 29 * مسعود فیاضی چکیده بنیان‌های فلسفی گادامر به عنوان معمار اصلی هرمنوتیک فلسفی برگرفته از اندیشههای فلسفی هایدگر است و تلقی او از مفاهیم کلیدیای همچون هستی، حقیقت، فهم، معنا، انسان و... همه بر این اساس است. گادامر ابتدا در تأسیس هرمنوتیک فلسفی، در پی ساماندهی به روشی جدید در علوم انسانی بر مبنای فلسفة هایدگر در مقابل روش دیلتای در علوم انسانی بود؛ ازاین‌رو اندیشههای او در این مرحله، همان‌گونه‏که از فصل دوم کتاب حقیقت و روش پیداست، کاملاً هستیشناختی بوده و هرگز ادعای ورود به روش‌های علوم تفسیری را در دریافت مراد مؤلف ندارد و بلکه این روش‌ها را در جای خود درست می‌داند و کار خود را بعد از کاربست صحیح آنها در مواجهه با متن معرفی میکند. اما او در ادامه- ‌در بخش سوم کتاب مزبور و در مقالة همگانی‌بودن مسئلة هرمنوتیک- بر خلاف نظر اول خود، به ممیزی روش‌های علوم تفسیری در دریافت مراد مؤلف میپردازد و از اساس منکر کارآمدی آنها میشود. به نظر میرسد این تهافت به دلیل عدول از مسئله و هدف اولیه و به‏کاربردن اندیشههای فلسفی هایدگر در ساحتی است که صلاحیت آن را نداشته و از اساس نیز برای آنها طراحی نشده بودند.

https://zehn.iict.ac.ir/article_34171_586ef1246d9a7c964ad8bda24c2ba581.pdf

آیت الله علی اکبر رشاد ذهن 1735-0743 19 76 2019 01 21 صدرالمتألهین و علامه طباطبائی به مدعایِ شکاکان یونان باستان دربارة «ناتوانی حس و عقل از ادراک» 85 110 34172 FA حسام الدین مؤمنی شهرکی مدرس فلسفه و کلام دانشگاه قم عبدالحسین خسروپناه گروه فلسفه پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی 0009-0003-8491-9435 Journal Article 2017 07 10 شکاکیت که اعتقاد به عدم امکان معرفت داشته است، در مقاطع مختلف تاریخ فلسفه با چهرههای متنوع و گوناگونی بروز یافته است. اگرچه شکاکیت همراه خود آثار مخرب فراوانی به بار آورده و در برخی برهههای تاریخ ضربههای سنگینی بر فلسفه و اندیشه وارد کرده است، اما باید اذعان نمود که شکاکان، ما را در نیل به فهم و تحلیل دقیق مباحث معرفتشناسی یاری نمودهاند. یکی از شبهههایی که شکاکان یونان باستان بر استواری شکاکیت و عدم امکان معرفت مطرح نمودهاند، «ناتوانی حس و عقل از ادراک» است. صدرالمتألهین این شبهة شکاکان یونان باستان را پاسخ داده است؛ او شکستن خطای حواس را به حس مشترک و حل خطای خیال را به عقل ارجاع داده است. همچنین خطای عقل را با ارجاع به «اصل استحالة اجتماع نقیضین» و بازگشت علوم حصولی به حضوری، حل کرده است. نگارندگان در گام بعدی به تبیین دیدگاه علامه طباطبائی از چیستی و نشان‌دادن مقام وقوع خطا و «اصل اجتماع و ارتفاع نقیضین»، پرداخته و در پایان پاسخهای ملاصدرا و علامه را مورد تحلیل و بررسی قرار داده‌اند.

https://zehn.iict.ac.ir/article_34172_9db51b02326080eb6fd02e4097725f86.pdf

آیت الله علی اکبر رشاد ذهن 1735-0743 19 76 2019 01 21 مبانی معرفت‌ شناختی عدالت اجتماعی با تأکید بر قرآن کریم 111 134 34173 FA سیدکاظم سیدباقری گروه سیاست پژوهشگاه فر هنگ و اندیشه اسلامی Journal Article 2017 01 27 مبانی معرفت‌شناختی در مکاتب فکری، نقش بنیادینی بازی می‌کنند و غالباً تفاوت میان اندیشه‌ها و نظریه‌ها برخاسته از آن مبانی می‌باشد و لذا پردازش آنها امری بایسته است. هدف این نوشتار جست‌وجوی مبانی معرفت‌شناختی عدالت اجتماعی، با تأکید بر قرآن کریم است. در فرضیه بر این امر تأکید شده است که از منظر ادبیات و منطق قرآن کریم، مبانی معرفت‌شناختی عدالت اجتماعی را می‌توان در مواردی چون غایت‌گرایی عادلانه، امکان شناخت پیشینی ـ عقلی عدالت، حکم ذاتی عقل در فهم عدل، تأیید فهم عقلی، عقلایی و فطری انسان‌ها از عدالت رصد کرد و در کنار آنها شریعت نیز یکی از منابع فهم عدالت به شمار می‌آید. این امر با روش تحلیلی- توصیفی، ارجاع به منطق و ادبیات قرآن کریم و بهره از دلیل عقل انجام شده است.

https://zehn.iict.ac.ir/article_34173_acd8d58c7c352df2d1d729701488f54f.pdf

آیت الله علی اکبر رشاد ذهن 1735-0743 19 76 2019 01 21 تلفیق مفهومی: مطالعة موردی واژة «نطق» در قرآن کریم 135 154 34174 FA سحر بهرامی خورشید استادیار گروه زبان شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس ارسلان گلفام دانشیار گروه زبان شناسی/دانشگاه تربیت مدرس علی مالمیر دانشجوی دکتری زبان شناسی/دانشگاه تربیت مدرس Journal Article 2017 10 28 یکی از علوم کاربردی در پژوهشهای قرآنی، بهرهگیری از علم معناشناسی در این پژوهشهاست. در این پژوهش تلاش بر این است که یکی از مصادیق قوة نطق در انسان یعنی مشتقات واژة «نطق» در قرآن بررسی شود. نکتهای که در زمینة کاربرد این واژه در زبان قرآن کریم مطرح می‌باشد، این است که مشتقات این واژه در زبان قرآن کریم برای اشاره به سخن‌گفتن غیرانسان نیز به کار رفته است و این در حالی است که زبانشناسان و واژهشناسان عرب کاربرد این واژه و مشتقات آن را ویژة انسان دانسته‌اند. نتایج به‌دست‌آمده از تحلیل دادهها در چارچوب نظریۀ تلفیق مفهومی مؤید این واقعیت است که کاربرد مشتقات «نطق» برای اشاره به سخن‌گفتن غیرانسان در زبان قرآن کریم به منظور تقریب ذهن بشر به حقایق غیرمادی با واسطة اشیا و پدیدههای ملموس و عینی جهان مادی است. قرآن کریم برای بیان مفاهیم انتزاعی همچون روشن شدن حقایق بر انسان در روز قیامت، از تلفیق مفاهیم عینی و ملموس بهره برده است.

https://zehn.iict.ac.ir/article_34174_62c8d075dc4cffa2b9e0796f43bc1c2a.pdf

آیت الله علی اکبر رشاد ذهن 1735-0743 19 76 2019 01 21 هستی‌شناسی شر در قرآن با تأکید بر میدان معنایی واژگان همنشین 155 174 34175 FA رحمان عشریه دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم حسن رضایی هفتادر علوم قرآن و حدیث دانشگاه تهران سید مهدی میرزابابایی عضو هیئت علمی دانشگاه قرآن و حدیث Journal Article 2017 11 13 مسئلةشرهموارهیکشبه‌اعتقاداست.هویت‌شناسیشروارتباطآنبارنج،مسبوق به ارائةرهیافتاینمعضل اعتقادیاست.قرآنپدیدةشر را در آیاتگوناگون مطرح میکند.باتحلیلمیدانهایمعناییواژگان همنشینشر در قرآن، میتوانبه هستی‌شناسیشر درقرآنرسید. تحلیلواژگان قرآنراه‌هایمختلفیداردکهمیدانهایمعناییروشبدیعیبرایاینمنظور است. اگرچهراه‌حل‌هایگوناگونیبرایاینمسئلهبیانشده است،امابازطرحاینموضوعبهعنوانیکشبهةجدیو جدیداعتقادی،نگاهینوو دقتیعمیقدر اینمسئلهنیازاست. تحقیقپیش روباتأکیدبرواژگانهمنشینشر،در صددتبیینسرشتشروتحلیلجهانبینیقرآندربارةشروارتباطآنبادشواریهاست.آیاتقرآن برخیپدیده‎هایدشوار را خیرمیداندوبرخیملایماترا شر معرفیمیکند؛ازاین‌روازمنظر قرآنمیاندشواریوشررابطةتساوینیست.درنگاهقرآنخیربودنیاشربودنپدیده‌ای،به آثار و نتایجآن پدیدهمرتبط است. قرآن امتحان رایکیاز حکمتهایوجودیشر معرفیمی‌کند.جهل موجب میشودانسانخیریراشریاشریراخیرتلقیکند.

https://zehn.iict.ac.ir/article_34175_aa22b2803b8e7d32e53ac9c29e14845e.pdf

آیت الله علی اکبر رشاد ذهن 1735-0743 19 76 2019 01 21 بررسی و نقد تأثیر معرفت شناسی هیوم بر رأی او پیرامون منشأ دین 175 199 34176 FA سیامک عبدالهی دانش آموخته دکتری فلسفه دین دانشگاه تهران 0000-0002-6772-7832 Journal Article 2017 01 12 هیوم در ارائة رأی خود دربارة منشأ باور دینی، از معرفتشناسی تجربهگرایانهاش بهره می‌برد؛ اما پاره‌ای تعارضات درونی آن را نحیف میکند و نظریة طبیعتگرایانة هیوم دربارة خاستگاه دین را از انسجام و استحکام تهی میسازد. بر این اساس، در این جستار ابتدا رأی هیوم دربارة منشأ دین بیان می‌شود و پس از بررسی میزان تأثیر معرفتشناسی هیوم بر گزارة فلسفة دینی او، نقدهایی بر هیوم وارد میکنیم که به‌طورعمده بر ناسازواری این گزارة فلسفه دینی هیوم با آرای معرفتشناختی او متمرکز است. پس از مشخص شدنِ تأثیر حداکثری معرفت‏شناسی هیوم بر نظر او در مورد منشأ دین، این نتیجه به دست آمد که اولاً بهترین نقدها بر نظر هیوم دربارة منشأ دین، نقدهایی هستند که عمدتاً بر مبانی معرفت‏شناختی او متمرکز شده است؛ ثانیاً رأی هیوم در این مورد استحکام لازم را نداشته است و در این میان، نداشتن انسجام درونی، نقش عمدهای در تضعیف نظریة هیوم دارد.

https://zehn.iict.ac.ir/article_34176_4d28e74f86094725e098c6b7d10b449c.pdf