Criticism of the Paradigms of the Humanities based on Human Fitra in the Quran (With Emphasis on Politics)

Document Type : Original Article

Author
Mohammad Abedi
10.22034/zehn.2025.2046928.2071
Abstract
The common nature and nature of man are not recognized in the naturalistic paradigm, and its methodological outcome in the humanities, including politics, is the exclusive application of the empirical method in human knowledge, and the non-empirical method has no place in it. Also, given that the subject of nature has been accepted in the Quranic space of thought, its extension in various dimensions of Islamic humanities can be expected. Now, in response to the question of whether accepting nature in the Quran has a methodological role in the existing humanities paradigm, and the method of Islamic humanities? The research, emphasizing the assumption that accepting the innateness of the Quran has "reformative effects" in the humanities paradigm and their method, and "methodological requirements" in the humanities based on the Quran, proposes a descriptive-analytical method in the outcomes of the first part with an emphasis on politics, criticism and correction in the positivist paradigm; hermeneutics and criticality and their method, and in the method of Islamic humanities, the possibility of a holistic view of man and trans-spatial and temporal studies and attention to constant matters in all humans; It reminds us of the need for Islamic humanities to have a method that is appropriate to the source of nature in theoretical and practical acquired perceptions; and the necessity of having a method that is appropriate to the study of "the relations of political actions and... man with his perfection" with the source of revelation.
Keywords
Outcome
Paradigm
Method
Nature
Quran
Humanities
Political Sciences

Subjects

  1. قرآن کریم

    1. آدلر، مورتیمر (1379). ده اشتباه فلسفی. ترجمه انشاء الله رحمتی، تهران: الهدی.
    2. اسدی‌نسب، محمدعلی (1401). مبانی قرآن شناختی علم دینی با تأکید بر علوم انسانی اسلامی. چ1، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
    3. بستان، حسن و همکاران (1390). گامی به‌سوی علم دینی. چ1، قم: حوزه و دانشگاه.
    4. پالمر، ریچارد (1377). علم هرمنوتیک. ترجمه سعید حنایی کاشانی، تهران: هرمس.
    5. ترخان، قاسم (1396). ویژگی‌های پارادایمی موضوع علوم انسانی اسلامی از نگاه علامه طباطبایی (مقاله علمی وزارت علوم)، قبسات، سال بیست و دوم، تابستان 1396، شماره 84، صص ۲۹-۵۲.
    6. ترخان، قاسم (1397). «ویژگی‌های پارادایمی موضوع علوم انسانی اسلامی»، مجموعه مقالات همایش تفسیر المیزان و علوم انسانی اسلامی، ج1، چ1، صص149ـ170.
    7. ترخان، قاسم (1400). عقل شناخت. چ1، تهران: انتشارات بین‌الملل.
    8. ترخان، قاسم (1402). برآیند مبانی کلامی درعلوم انسانی اسلامی. چ1، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
    9. ترخان، قاسم و پورامینی، محمدباقر (1402). «تحلیل تطبیقی کاربست عقل فطری در نگره تفکیک و سلفیه»؛ دوفصلنامه علمی فلسفه تطبیقی؛ دوره 1، شماره 2.
    • جعفری، علی‌اصغر (1383). «مبانی معرفت‌شناختی فطرت»؛ نشریه خردنامه صدرا، زمستان، شماره 38، صص57ـ86.
    1. جعفری، محمدتقی (1380). ترجمه و تفسیر نهج‌البلاغه. مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامى، آستان قدس رضوی.
    • جوادی آملی، عبدالله (1379). تفسیر موضوعی (فطرت در قرآن. ج12، قم: اسراء.
    • خسروپناه، عبدالحسین (1394). «علوم انسانی: چیستی، ساحت‌ها و فرایندهای تحول در آن»، فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی؛ دوره ۱، ش۱، صص 7-34.
    • خسروپناه، عبدالحسین و همکاران (1392). در جستجوی علوم انسانی اسلامی. چ1، قم: نشر معارف.
    1. خمینی، روح‌الله (1386). صحیفه امام. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی€.
    • رهبری، مهدی (1385). هرمنوتیک و سیاست، مروری بر نتایج سیاسی هرمنوتیک فلسفی هانس گئورگ گادامر. تهران: کویر.
    • زمخشری، محمودبن عمر (1407ق). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فی وجوه التأویل. چ3، لبنان: دار الکتاب العربی.
    • سارتر، ژان پل (1384). اگزیستانسیالیسم و اصالت بشر. ترجمه مصطفی رحیمی، چ11، تهران: انتشارات نیلوفر.
    • سایر، اندرو (1388). روش در علوم اجتماعی رویکردی رئالیستی. ترجمه عماد افروغ، چ2، دانشگاه تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
    1. سبحانی، جعفر (1375). مدخل مسائل جدید در علم کلام. چ1، قم، مؤسسه امام صادق†.
    2. سروش، عبدالکریم (1393). تفرج صنع. چ9، تهران: نشر صراط.
    3. سعیدی، روح‌الأمین. تحول مفهوم قدرت در اندیشه حضرت امام€. پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سید علی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی) ـ مؤسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی 8/3/1389.
    4. شاکرین، حمیدرضا و همکاران (1399). مبانی الگوی پایه اسلامی ایرانی پیشرفت. چ1، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
    5. شریفی، احمدحسین (1397). مبانی علوم انسانی اسلامی. چ1؛ تهران: انتشارات آفتاب توسعه.
    6. طباطبایی، سید محمدحسین (1377). اصول فلسفه و روش رئالیسم. تهران: صدرا.
    7. طباطبایی، سید محمدحسین (1417ق). المیزان فی تفسیر القرآن. چ5، قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعهٔ مدرسین حوزه علمیه قم.
    8. علی‌تبار، رمضان (1401). فراروش، منطق علوم انسانی اسلامی. چ1، تهران: پژوهشگاه فرهنگ واندیشه اسلامی.
    9. فخر رازی، محمد‌بن عمر (بی‌تا) مفاتیح‌الغیب. چ دوم، تهران: دار الکتب العلمیه.
    10. فراتی، عبدالوهاب (1379). رهیافت‌های نظری بر انقلاب اسلامی. چ2، قم: دفتر نشر معارف (وابسته به نهاد نمایندگی مقام رهبری در دانشگاه).
    11. فراستخواه، مقصود (۱۳۹۵). روش تحقیق کیفی در علوم اجتماعی با تأکید بر «نظریۀ برپایه» (گراندد تئوری، GTM). تهران: آگاه.
    12. فیض‌الاسلام (بی‌تا). نهج‌البلاغه، تهران.
    13. کاپلستون، فریدریک (1362). تاریخ فلسفه. ترجمه جلال‌الدین مجتبوی، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
    14. کاتوزیان، ناصر (1377). فلسفهٔ حقوق. تهران: شرکت سهامی انتشار.
    15. کلاله ساداتی، محمدتقی و ایمان، احمد (1392). فلسفه روش تحقیق در علوم انسانی نزد اندیشمندان مسلمان (مدل روش‌شناختی از علوم اسلامی). چ1، قم: پژوهشگاه حوزه ودانشگاه.
    16. کوهن، ‌تامس (1369). ساختار انقلاب‌های علمی. ترجمه احمد آرام، چ1، تهران،‌ سروش.
    17. کی‌نیا، مهدی (1348). کلیات مقدماتی حقوق. تهران: دانشگاه تهران.
    18. مصباح یزدی، محمدتقی (1386). آموزش‌فلسفه. تهران: چاپ و نشر بین‌الملل.
    19. مصباح یزدی، محمدتقی (1393) معارف قرآن: خداشناسی، کیهان شناسی، انسان‌شناسی. چ7، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی€.
    20. مطهری، مرتضی (1372). مجموعه آثار. ج15، چ 8، قم: صدرا.
    21. مطهری، مرتضی (1375). مجموعه آثار. ج3، چ5، قم: صدرا.
    22. مطهری، مرتضی (1389). فطرت. چ22، تهران.
    23. مکارم شیرازی، ناصر (1371). تفسیر نمونه. چ10، تهران: دار الکتب الاسلامیه.