The Referral of Primary Propositions to Presentational Knowledge: A New Formulation of Ayatollah Misbah Yazdi's Theory

Document Type : Original Article

Author
Javad Abedini
Qom. IMAM KHOMEINI EDUCATION AND RESERCH INSTITUTE
10.22034/zehn.2025.2069399.2144
Abstract
Various perspectives have been proposed regarding the mystery of the truth and infallibility of primary self-evident principles. The most recent of these is the theory of referral to presentational knowledge ('ilm huzuri), whose initial formulation can be considered one of the innovations of Ayatollah Muhammad Taqi Misbah Yazdi. According to this theory, the infallibility of primary self-evident principles is rooted in the infallibility of presentational knowledge, meaning that their correspondence with reality is apprehended through presentational knowledge. In the present article, through a precise analysis of the content and referent (mahki) of primary self-evident principles, I will offer a new formulation of this theory and defend its core principle against its most significant rival theory (the intrinsic nature of assent to primary propositions). The research findings indicate that the general framework of the theory of referral to presentational knowledge is not only entirely correct and robust, but without resorting to it, the mystery of the truth and infallibility of primary self-evident principles would not be revealed.
Keywords
Acquired Knowledge
Referent of Primary Propositions
Criterion of Truth
Infallibility
Presential Knowledge
Ayatollah Mesbah
Subjects
 
1.    ابن‌سینا، حسین‌بن‌عبدالله (1375الف). الاشارات و التنبیهات، ج 1، قم: البلاغه.
2.    ابن‌سینا، حسین‌بن‌عبدالله (1375ب). الشفا، المنطق، البرهان، تحقیق ابوالعلا عفیفی، قاهره: وزارة التربیة و التعلیم.
3.    ابن‌سینا، حسین‌بن‌عبدالله (1376). الالهیات من کتاب الشفا، تحقیق حسن حسن‌زاده آملی، قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
4.    احمدخان‌بیگی، مهدی (1397). «تبیین محکی و معیار صدق اولیات از منظر آیت‌الله مصباح در مقایسه با نظریه قدما»، معرفت فلسفی، 59، 69-78.
5.    تاجیک جوبه، محمد و محمد رصافی (1398). «ملاحظاتی بر نظریه ارجاع بدیهیات تصدیقی به علم حضوری»، منطق‌پژوهی، 2 (10)، 87-105.
6.    حسین‌زاده، محمد (1385الف). پژوهشی تطبیقی در معرفت‌شناسی معاصر، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام‌ خمینیw.
7.    حسین‌زاده، محمد (1385ب). «علم حضوری (ویژگی‌ها، اقسام و گستره)»، معرفت فلسفی، 14، 105-146.
8.    حسین‌زاده، محمد (1393). مؤلفه‌ها و ساختارهای معرفت بشری: تصدیقات یا قضایا، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینیw.
9.    زادیوسفی، امیرحسن و داود حسینی (1392). «علم حضوری راه‌حلی برای چند مسئله در اولیات (نگاهی به‌نظریه محمدتقی مصباح یزدی)»، ذهن، 55، 101-125.
10. سربخشی، محمد (1390). «ارزش معرفت‌شناختی علم حضوری»، معرفت فلسفی، 34، 11-32.
11.  طاهری خرم‌آبادی، سیدعلی (1398). «فلسفه اسلامی متأخر و علم حضوری»، پژوهش‌های فلسفی کلامی، 82 (4)، 133-152.
12. طباطبایی، محمدحسین (1374). نهایة‌الحکمه، قم: جامعه مدرسین.
13. عارفی، عباس (1388). مطابقت صور ذهنی با خارج، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
14. عارفی، عباس (1389). بدیهی و نقش آن در معرفت‌شناسی، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینیw.
15. عبودیت، عبدالرسول (1396). خداشناسی (سلسله دروس مبانی اندیشه اسلامی)، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینیw.
16. عزیزیان مصلح، میثم؛ مسعودی، جهانگیر و حسینی شاهرودی، سیدمرتضی (1395). «بررسی نظریه ارجاع اولیات به علم حضوری (نزد ابن‌سینا و مصباح یزدی)»، حکمت سینوی (مشکوة‌النور)، 55 (20)، 63-80.
17. غفاری، حسین (1386). بررسی مبادی فلسفه نقادی، تهران: حکمت.
18. فیاضی، غلامرضا (1386). درآمدی بر معرفت‌شناسی، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینیw.
19. قطب‌الدین رازی، محمدبن‌محمد (1396). لوامع‌الاسرار فی شرح مطالع‌الانوار، تحقیق علی‌اصغر جعفری ولنی، تهران: دانشگاه تهران.
20. کانت، ایمانوئل (1362). سنجش خرد ناب، ترجمه میرشمس‌الدین ادیب سلطانی، تهران: امیرکبیر.
21. مصباح یزدی، محمدتقی و دیگران (12/3/1382). میزگرد هم‌اندیشی معرفت‌شناسی، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینیw.
22. مصباح یزدی، محمدتقی (1358). چکیده چند بحث فلسفی، قم: مؤسسه در راه حق و اصول دین.
23. مصباح یزدی، محمدتقی (1363). «ارزش شناخت»، در دومین یادنامه علامه طباطبایی، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
24. مصباح یزدی، محمدتقی (1375). دروس فلسفه، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
25. مصباح یزدی، محمدتقی (1377). آموزش فلسفه، ج 1، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.
26. مصباح یزدی، محمدتقی (1379). آموزش فلسفه، ج 2، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.
27. مصباح یزدی، محمدتقی (1393). تعلیقه علی نهایة‌الحکمه، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینیw.
28. مصباح یزدی، محمدتقی (7/2/1382). جلسه کانون طلوع، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینیw.
29.  معلمی، حسن (1386). پیشینه و پیرنگ معرفت‌شناسی اسلامی، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
30. نصیرالدین طوسی، محمدبن‌محمد (1375). شرح الاشارات و التنبیهات، ج 1، قم: البلاغه.