The Scientific Authority of the Holy Qur’an in the Validity Assessment of Doctrinal Propositions

Document Type : Original Article

Authors
Qasim tarkhan 1
Zeinab Khatoon Shirinkar 2
1 Full Professor and Faculty Member, Research Institute for Culture and Islamic Thought
2 Researcher, Masoumeh Women’s Seminary, Qom, Iran. Field/Department: Islamic Theology and Qur’anic Studies
10.22034/zehn.2026.2084843.2187
Abstract
Contemporary epistemological developments have posed serious challenges to the criteria for assessing the validity of religious knowledge, thereby highlighting the need to reconsider the foundations of truth, value, and epistemic authority of doctrinal propositions. The central question of this study is how, within such an intellectual context, the Holy Qur’an can provide a comprehensive and justified criterion for validating doctrinal propositions. Adopting a descriptive–analytical approach, this article argues that addressing this question depends on a coherent articulation of three fundamental components: the truth‑tracking character of doctrinal propositions, the epistemic value of religious beliefs, and the logic of justification for doctrinal knowledge. The findings indicate that the Holy Qur’an, in addition to affirming epistemic realism and the possibility of knowing reality as it is in itself, systematically evaluates levels of knowledge and, by guiding demonstrative reason, offers a foundationalist structure for the justification of religious knowledge. On this basis, the Qur’an can provide a rational and coherent framework for defending the credibility of doctrinal knowledge and present a well‑grounded alternative to both dogmatism and epistemic relativism.
Keywords
The Epistemic Authority of the Holy Qur’an
Epistemic Validation
Realism
Belief Propositions
Subjects
قرآن کریم.
1.    ابوزید، نصر حامد (1994 م). نقد الخطاب الدینی، چ 2، قاهره: سینا للنشر.
2.    استرآبادی، محمدامین (1426 ق). الفوائد المدنیّة، چ 2، قم: مؤسسة‌ النشر الإسلامی.
3.    اسدی‌نسب، محمدعلی (1401). مبانی قرآن‌شناختی علم‌دینی، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
4.    ایجى، میرسیدشریف (1325 ق). شرح‌المواقف، ج 1، قم: الشریف الرضی‏.
5.    جمعی از محققان (1393). رئالیسم، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
6.    حسین‏زاده، محمد (1390 الف). پژوهشى تطبیقى در معرفت‌شناسى معاصر، چ 3، قم: مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینىw.
7.    حسین‏زاده، محمد (1390 ب). معرفت بشرى؛ زیرساخت‏ها، چ 2، قم: مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینىw.
8.    حسین‏زاده، محمد (1393). مؤلفه‏ها و ساختارهاى معرفت بشرى؛ تصدیقات یا قضایا، قم: مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینىw.
9.     حلی، حسن‌بن‌یوسف (1382). کشف‌المراد فی شرح تجریدالاعتقاد قسم‌الالهیات‏، چ 2، قم: مؤسسه امام صادقj.
10.  خسروپناه، عبدالحسین؛ حسن، پناهی‌آزاد (1401). نظام معرفت‌شناسی صدرایی، چ 2، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
11.   دادجو، ابراهیم (1402). واقع‌گرایی در علوم انسانی اسلامی، چ 2، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
12.  دهباشی، مهدی (1373). «تشکیک در نظریه مطابقت در صدق و کذب قضایا از دیدگاه فلاسفه اسلامی»، فصلنامه معرفت، ش 8.
13.  دوستان، مهدی (1402). واقع‌گرایی و نسبی‌گرایی معرفتی در نظریه ملاصدرا، تهران: دانشگاه امام‌صادقj.
14.  رجبى‏، محمود (1383). روش تفسیر قرآن‏، قم: پژوهشکده حوزه و دانشگاه‏.
15.  ساجدی، ابوالفضل (1381). «واقع‌نمایی گزاره‌های دینی»، قبسات، ش 25، ص 26.
16.  سبزواری، ملاهادی (1369). شرح‌المنظومه، تصحیح و تعلیق از آیت‌الله حسن‌زاده آملى و تحقیق و تقدیم از مسعود طالبى، ج 2، تهران: نشرناب.
17.  صادقی، رضا (1391). رئالیسم و نهیلیسم نقدی بر مبانی معرفت‌شناختی ضدرئالیسم، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
18.  صدرالدین، محمدبن‌ابراهیم (19981 م). الحکمة المتعالیة فى الاسفار العقلیة الاربعة، ج 6، چ 3، بیروت: دار احیاءالتراث‏.
19.  طباطبایی، محمدحسین (بی‌تا). اصول فلسفه و روش رئالیسم، مقدمه و پاورقی استاد مطهری، ج1-3، قم: افست.
20.  طبرسى، فضل‌بن‌حسن (1372). مجمع‌البیان فی تفسیرالقرآن، ج 6، چ 3، تهران: ناصرخسرو.
21.  طوسى، محمدبن‌الحسن (1407 ق). تجریدالاعتقاد، قم: دفتر تبلیغات اسلامى.
22.  علی‌تبار، رمضان (1389). «ارزش و اعتبار معرفت دینی از منظر جریان‌های فکری»، معرفت کلامی، س 1، ش 3، ص 35.
23.  علی‌تبار، رمضان (1402). مبانی معرفت‌شناسی علوم انسانی از منظر قرآن کریم، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
24.  علی‌تبار، رمضان (1392). معرفت دینی حقیقت، ماهیت و ارزش، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
25.  علی‌تبار، رمضان (1400). منطق فهم دین، تهران: سمت.
26.  فیومى، احمدبن‌محمد (1414 ق). المصباح المنیر فى غریب الشرح الکبیر للرافعى، چ 2، قم: مؤسسه دارالهجرة.
27.  مصطفوى، حسن (1430 ق). التحقیق فى کلمات‌القرآن الکریم، ج 14، چ 3، بیروت: دارالکتب العلمیة.
28.  مکارم شیرازى، ناصر (1371). تفسیر نمونه، ج 24، چ 10، تهران: دارالکتب الإسلامیة.
29.             هادوی تهرانی، مهدی (1377). مبانی کلامی اجتهاد در برداشت از قرآن کریم، قم: بیت‌الحکمه.
30.             یزدی، عبدالله‌بن‌شهاب‌الدین الحسین (بی‌تا). الحاشیه على تهذیب‌المنطق للتفتازانی، قم: جامعه مدرسین.