Moral conscience from the point of view of Allameh Mohammad Taqi Jafari: an epistemological study

Document Type : Original Article

Abstract
Conscience can be discussed from various semantic, ontological, and epistemological aspects, and in the epistemology of conscience, there are many topics, including the conscience's knowledge of moral goodness and ugliness. Is it possible to consider conscience as one of the ways of knowing moral rules? What are the characteristics of knowledge of moral conscience and how is it different from intellectual knowledge? What are its types and What is the value of knowledge of conscience? Using the works and thoughts of Allameh Jafari, this article answered the mentioned questions and reached the results that conscience is either the human soul or one of the powers of the soul. In the second case, either the motivational faculty is meant or the perceptive faculty. In the second case, his knowledge is either Hosooli or Hozoori. In the case of achievement, if it is in accordance with reality, it is valid, and in the case of presence, due to the unity of the world with the known, it is impossible to make a mistake. Although the knowledge of conscience is personal, it does not lead to moral relativism due to the issuance of general rulings arising from the common nature of all human beings.
Keywords

Subjects


  1. ابن‌منظور، محمدبن‌مکرم (1414ق). ‏لسان العرب، بیروت: دار صادر، ج3ـ4.
  2. ابن‌سینا، حسین‌بن‌عبدالله (1381). الإشارات و التنبیهات، قم: بوستان کتاب.
  3. ابوالقاسم‌زاده، مجید (1396). معرفت‌شناسی اخلاق در اندیشه اسلامی، قم: مجمع عالی حکمت اسلامی.
  4. تهانوى، محمدعلى‌بن‌على (1996م). کشاف اصطلاحات الفنون و العلوم‏، بیروت: مکتبة لبنان ناشرون‏، ج1ـ2.
  5. جرجانی، علی‌بن‌محمد (1370). التعریفات، تهران: ناصر خسرو.
  6. جعفری، محمدتقی (1373). تفسیر و نقد و تحلیل مثنوى جلال‌الدین محمد مولوى، تهران: انتشارات اسلامی، ج2، 4ـ7، 12ـ13.
  7. جعفری، محمدتقی (1384). قرآن، نماد حیات معقول‏‏، تهران: مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفرى‏.
  8. جعفری، محمدتقی (1386). ترجمه و تفسیر نهج البلاغه، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ج1ـ3، 7ـ8، 11، 14، 17، 21ـ25، 27.
  9. جعفری، محمدتقی (1389الف). علل و عوامل جذابیت سخنان مولوى، تهران: مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفرى‏.
  10. جعفری، محمدتقی (1389ب). علم و دین در حیات معقول‏، تهران: مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفرى‏.
  11. جعفری، محمدتقی (1389ج). حیات معقول‏، تهران: مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفرى‏.
  12. جعفری، محمدتقی (1391). مجموعه آثار: عرفان اسلامی، تهران: مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفرى‏، ج1.
  13. جعفری، محمدتقی (1392الف). مجموعه آثار: تکاپوی اندیشه‌ها، تهران: مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفرى‏، ج2.
  14. جعفری، محمدتقی (1392ب). مجموعه آثار: حقوق جهانى بشر و کاوش‏هاى فقهى‏، تهران: مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفرى‏، ج5.
  15. جعفری، محمدتقی (1392ج). مجموعه آثار: بررسى افکار دیوید هیوم و برتراند راسل‏‏، تهران: مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفرى‏، ج3.
  16. جعفری، محمدتقی (1393). مجموعه آثار: معرفت‌شناسی، تهران: مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفرى‏، ج4.
  17. جعفری، محمدتقی (1394الف). مجموعه آثار: چهار شاعر (خیام، نظامى، سعدى، حافظ)، تهران: مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفرى‏، ج6.
  18. جعفری، محمدتقی (1394ب). جبر و ختیار، تهران: مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفرى‏.
  19. جعفری، محمدتقی (1395)، وجدان. تهران: مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفرى‏.
  20. جوادی آملی، عبدالله (1384الف). فطرت در قرآن، قم: اسراء.
  21. جوادی آملی، عبدالله (1384ب). وحی و نبوت در قرآن، قم: اسراء.
  22. جوادی آملی، عبدالله (1384ج). معرفت‌شناسی در قرآن، قم: اسراء.
  23. جوادی آملی، عبدالله (1386الف). شریعت در آینه معرفت، قم: اسراء.
  24. جوادی آملی، عبدالله (1386ب). سرچشمه اندیشه، قم: اسراء، ج1، 3ـ4.
  25. جوادی آملی، عبدالله (1388ـ1394). تسنیم، قم: اسراء.
  26. جهامی، جیرار (2006م). الموسوعة الجامعة لمصطلحات الفکر العربی و الإسلامی، بیروت: مکتبة لبنان ناشرون، ج2.
  27. حفنی، عبدالمنعم (1420ق). المعجم الشامل لمصطلحات الفلسفة، قاهره: مکتبة مدبولی.
  28. حلی، حسن‌بن‌یوسف (1387). الأسرار الخفیة فی العلوم العقلیة، قم: بوستان کتاب.
  29. خوانسارى، محمد (1376). فرهنگ اصطلاحات منطقى، تهران: پژوهشگاه علوم انسانى و مطالعات فرهنگى‏.
  30. راغب اصفهانى، حسین‌بن‌محمد (1412ق). مفردات ألفاظ القرآن‏، بیروت: دار القلم.
  31. صدرالدین شیرازى، محمد‌بن‌ابراهیم (1981م). الحکمة المتعالیة فى الأسفار العقلیة الاربعة، بیروت: دار إحیاء التراث‏، ج1و3.
  32. صلیبا، جمیل (1414ق). المعجم الفلسفی، بیروت: الشرکة العالمیة للکتاب‏، ج2.
  33. طریحى، فخرالدین‌بن‌محمد (1375). مجمع البحرین‏، تهران: مرتضوی، ج3.
  34. نصیرالدین طوسی، محمدبن‌محمد (1356). اخلاق ناصری، تهران: خوارزمی.
  35. عجم، رفیق (1999م). ‏موسوعة مصطلحات التصوف الإسلامی‏، بیروت: مکتبة لبنان ناشرون‏.
  36. غزالی، ابوحامد محمد (1406ق). إحیاء علوم الدین، دارالکتب العلمیة، ج3.
  37. فاضل تونی، محمدحسین (1386). مجموعه رسائل عرفانی و فلسفی، قم: مطبوعات دینی.
  38. فراهیدى، خلیل‌بن‌احمد (1409ق). کتاب العین‏، قم: هجرت، ج6.
  39. فیض کاشانى، محمدمحسن (‌1376). ‏المحجة البیضاء فی تهذیب الإحیاء، قم: مؤسسة النشر الإسلامی، ج5.
  40. قطب‌الدین‌ شیرازی‌، محمودبن‌مسعود (1369). درة التاج، تهران: حکمت، ج2.
  41. مرتضى زبیدى، محمدبن‌محمد (1414ق). تاج العروس من جواهر القاموس‏، بیروت: دار الفکر، ج5ـ6.
  42. مسکویه رازی، ابوعلی [بی‌تا]، تهذیب الاخلاق، بیروت: مکتبة الحیاة.
  43. مصباح یزدى، محمدتقی (1384). شرح برهان شفا، قم: مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى7، ج1.
  44. مصباح یزدى، محمدتقی (1391). اخلاق در قرآن، قم: مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى‌ 7، ج3.
  45. مصباح یزدى، محمدتقی (1394). فلسفه اخلاق، قم: مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى7.
  46. مصباح یزدى، محمدتقی (1398الف). آموزش فلسفه، قم: مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى7)، ج1.
  47. مصباح یزدى، محمدتقی (1398ب). نقد و بررسی مکاتب اخلاقی، قم: مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى7.
  48. مطهری، مرتضی (1378). مجموعه آثار، تهران: صدرا.
  49. نراقى، احمد (1378). ‏معراج السعادة، قم: هجرت.
  50. نراقی، محمدمهدی [بی‌تا]. جامع السعادات، قم: اسماعیلیان، ج1.