1
کارشناسی ارشد رشته علوم قرآن و حدیث دانشگاه علامه طباطبایی تهران
2
دانشیار علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات و معارف دانشگاه علامه طباطبایی. تهران. ایران
3
استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه حکیم سبزواری.
چکیده
پژوهش پیش رو با روش توصیفی-تحلیلی و بر پایة نظریة شناختی استعاره که توسط جورج لیکاف و مارک جانسون(1980)، مطرح گردید؛ در نظر دارد، مفاهیم استعاری را که در قرآن کریم و نهجالبلاغه به وسیلة حوزة ملموسِ لباس و پوشش برای مخاطبین عینیسازی و فهم آنها تسهیل شده، استخراج و روابط موجود میان دو حوزه را تحلیل نماید. یافتههای پژوهش حاضر حاکی از آن است که به ترتیب در قرآن کریم مفاهیمِ: تقوا، گرسنگی و ترس، شب و ارتباط زناشویی و در نهجالبلاغه مفاهیمِ: میانهروی، عزت، جهاد، کرامت، عافیت، تغییر احکام صحیح اسلامی و تواضع به عنوان حوزههای مقصدِ انتزاعی، توسط مفهومِ ملموسِ لباس و پوشش به عنوان حوزة مبدأِ محسوس که بشر تمام زوایا و ساختار آنها را میشناسد؛ برای مخاطبان عینیسازی و درک آنها تسهیل شده است . از آنجایی که متون دینی مفاهیم انتزاعی دارای بیشترین فراوانی است فلذا کاربردِ عملی پژوهش مذکور این است که امکان هنر دینی را اثبات میکند به گونهای که با طرحوارههای تصویری گوناگون میتوان مفاهیم معنوی و انتزاعی عمیق را متناسب با ظرفیت مخاطبان ارائه داد.
جوهرى، اسماعیل بن حماد؛ الصحاح؛ بیروت: دار العلم للملایین، 1407ق.
حسینی، سیدمطهره؛ گونهشناسی استعارههای مفهومی قرآن و چگونگی اثرگذاری آن بر کلمات قصار امیرالمؤمنین؛ پایان نامه دکترا، دانشگاه قرآن و حدیث پردیس تهران، 1395.
دزی، راینهارتپیتران؛ فرهنگ البسه مسلمانان؛ ترجمه حسینعلی هروی؛ تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1390.
دهنوی، معصومه؛ معیار و ویژگیهای لباس بر پایه قرآن و روایات؛ پایاننامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما آزاده عباسی، دفاعشده در دانشگاه قرآن و حدیث، پردیس تهران، 1397.
راسخ مهند، محمد؛ درآمدی بر زبانشناسی شناختی؛ نظریهها و مفاهیم؛ چ2، تهران: انتشارات سمت، 1390.
راغب اصفهانى، حسین بن محمد؛ مفردات الفاظ قرآن؛ ترجمه غلامرضا خسروى حسینى؛ چ2، تهران: مرتضوی، 1374.
رضایی، زهرا و عزت ملاابراهیمی؛ «معناشناسی پوشیدنیها در قرآن»، مطالعات سبکشناختی قرآن کریم؛ س2، ش2 (پیاپی 4)، 1398.
رضایى اصفهانى، محمدعلى؛ تفسیر قرآن مهر؛ چ1، قم: پژوهشهاى تفسیر و علوم قرآن، 1387.
زمخشرى، محمود بن عمر؛ اساس البلاغه؛ چ1، بیروت: دار صادر، 1399ق.
شفیعی کدکنی، محمدرضا؛ صور خیال در شعر فارسی؛ چ1، تهران: نشر آگاه، 1358.
شیرزاد، محمدحسن، محمدحسین شیرزاد و عباس مصلاییپور؛ «ریشهیابی مادة "لَبَسَ" و نقش آن در فرایند معادلیابی در ترجمههای فارسی و انگلیسی قرآن کریم»، دوفصلنامه علمی-پژوهشی مطالعات ترجمه قرآن و حدیث؛ دوره 3، ش5، 1395، ص91-121.
صاحب بن عباد، اسماعیل بن عباد؛ المحیط فی اللغه؛ چ1، بیروت: عالم الکتب. 1414ق.
ـــــ؛ نهایة الحکمة؛ ترجمه و شرح علی شیروانی؛ قم: دار الفکر، 1387.
طبرسى، فضل بن حسن؛ مجمع البیان؛ ترجمه نوری همدانی و همکاران؛ چ1، تهران: فراهانى، 1351.
طریحى، فخرالدین بن محمد؛ مجمع البحرین؛ چ3، تهران: مرتضوی، 1375.
طیبی، ناهید؛ «بررسی واژههای همگرای حجاب و ستر در شبکه مفهومی پوشش بانوان با رویکرد بر معناشناسی متنی»، مطالعات اسلامی زنان و خانواده، ش1، پاییز و زمستان 1393.
عبداللهی، لیلا؛ «واکاوی مفاهیم ناظر به مصادیق پوشش بانوان در منابع اسلامی»، مطالعات اسلامی زنان و خانواده، ش1، بهار و تابستان 1394.
فراهیدى، خلیل بن احمد؛ العین؛ چ2، قم: نشر هجرت، 1410ق.
فیض الإسلام، علینقی؛ ترجمه و شرح نهج البلاغه؛ چ5، تهران: مؤسسه چاپ و نشر تألیفات فیض الإسلام، 1379.
قائمی، مرتضی؛ درآمدی بر نظام مفهومسازی استعاری در نهجالبلاغه؛ چ1، همدان: مرکز نشر دانشگاه بوعلی سینا، 1397.
قائمینیا، علیرضا؛ استعارههای مفهومی و فضاهای قرآنی؛ چ3، تهران: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1399.
قرائتى، محسن؛ تفسیر نور؛ چ1، تهران: مرکز فرهنگى درس هایى از قرآن، 1388.
قرشى بنابى، علىاکبر؛ مفردات نهجالبلاغه، تهران: انتشارات مرکز فرهنگی نشر قبله، 1377.
لیکاف، جورج؛ استعاره مبنای تفکر و ابزار زیبایآفرینی؛ گروه مترجمان به کوشش فرهاد ساسانی؛ چ1، تهران: مهر، 1383.
محمدی، حمید؛ مفردات قرآن؛ چ14، قم: مرکز نشر هاجر، 1396.
مصطفوى، حسن؛ التحقیق فى کلمات القرآن الکریم؛ چ1، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1368.
مصلاییپور یزدی، عباس، محمدحسن شیرزاد و محمدحسین شیرزاد؛ «ریشهیابی ماده "لبس" و نقش آن در فرایند معادلیابی در ترجمههای فارسی و انگلیسی قرآن کریم»، مطالعات ترجمه قرآن و حدیث؛ دوره ۳، ش۵، ۱۳۹۵.
همتی، عبدالله؛ «بررسی منابع لباس و پوشش اسلامی»، مجله مشکوه؛ دوره 29، ش2 (پیاپی 107)، 1389.
Lakoff, George; “Metaphor and war: The Metaphor System used to justify war In the Gulf”; in Thirty years of linguistic evolution, ed. Martin putz; Amsterdam: John Benjamins, 1992.
Lakoff, G, & M. Johnson; Metaphors we live By; Chicago: University of Chicago Press, 1980.
علیمحمدی,محمد , محمدعلی نژاد,روح الله و دهقانی,فرزاد . (1402). بازکاوی استعارههای مفهومی «لباس» در قرآن و نهجالبلاغه بر مبنای مدل لیکاف و جانسون. ذهن, 24(93), 197-241.
MLA
علیمحمدی,محمد , , محمدعلی نژاد,روح الله , و دهقانی,فرزاد . "بازکاوی استعارههای مفهومی «لباس» در قرآن و نهجالبلاغه بر مبنای مدل لیکاف و جانسون", ذهن, 24, 93, 1402, 197-241.
HARVARD
علیمحمدی محمد, محمدعلی نژاد روح الله, دهقانی فرزاد. (1402). 'بازکاوی استعارههای مفهومی «لباس» در قرآن و نهجالبلاغه بر مبنای مدل لیکاف و جانسون', ذهن, 24(93), pp. 197-241.
CHICAGO
محمد علیمحمدی, روح الله محمدعلی نژاد و فرزاد دهقانی, "بازکاوی استعارههای مفهومی «لباس» در قرآن و نهجالبلاغه بر مبنای مدل لیکاف و جانسون," ذهن, 24 93 (1402): 197-241,
VANCOUVER
علیمحمدی محمد, محمدعلی نژاد روح الله, دهقانی فرزاد. بازکاوی استعارههای مفهومی «لباس» در قرآن و نهجالبلاغه بر مبنای مدل لیکاف و جانسون. ذهن, 1402; 24(93): 197-241.