1
زبان و ادبیات عربی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه ایلام
2
زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ایلام
3
زبان انگلیسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ایلام
چکیده
بسیاری از مفاعیم انتزاعی در داستانهای قرآن کریم از راه مفاهیم عینی بیان میگردند. جانسون معتقد است انسان بر اساس تجربیاتی که از جهان پیرامون خود کسب میکند، برای فهم امور انتزاعی آمادگی بیشتر و بهتری دارا خواهد بود. پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی به طرحوارههای تصویری داستان حضرت ابراهیم (ع) در قرآن کریم پرداخته تا به این پرسشها، پاسخ دهد؛ طرحوارههای تصویری داستان حضرت ابراهیم (ع) در قرآن کریم دارای چه قابلیتهای مفهومی است؟ کدامیک از انواع طرحوارههای تصویری بیشترین سهم را در انتقال مفاهیم و درک درست از آیات داستان حضرت ابراهیم (ع) دارد؟ نتایج حکایت از آن دارند؛ قرآن کریم به عنوان اثری همه جانبه با توجه به مفاهیم انتزاعی گستردهای که در خود جای داده، دارای طرحوارههای تصویری حرکتی، حجمی و قدرتی بسیاری است. از مجموع آیات دربردارندهی داستان حضرت ابراهیم (ع)، بیشترین آیات شامل طرحواره حرکتی است. کمترین آیات طرحوارهی قدرتی و حجمی هستند.
اسودی، علی، و مدیری سمیه (1400). بررسی طرحوارههای تصویری قرآن کریم بر اساس نظریه جانسون (مطالعه موردی سوره صافات). فصلنامه پژوهشهای ادبی-قرآنی، 9 (2)، 56-32.
بهروزی، زهره، و فرع شیرازی، سیدحیدر (1399). بررسی طرحوارههای تصویری «رحمه» در قرآن بر مبنای رویکرد زبانشناختی جانسون. فصلنامه پژوهشهای ادبی- قرآنی، 8 (3)، 49-27.
توفیقی، حسن، تسنیمی، علی، و علومی مقدم، مهیار (1398). تحلیل طرحوارههای قدرتی در غزلیات شمس و پیوند آن با الگوی جهانبینی مولانا. مجله شعرپژوهی (بوستان ادب) دانشگاه شیراز، 11 (4)، 24-1.
توکلنیا، مریم، و حسومی، ولیالله (1395). بررسی طرحوارههای تصویری حرف «فی» در قرآن با تکیه بر نظریه جانسون در معناشناسی شناختی. تفسیر پژوهی، 3 (5)، 80-46.
جانسون، مارک (1396). بدن در ذهن: معنای جسمانی معنا، تخیل و استدلال. ترجمه جهانشاه میرزابیگی، تهران: نشر آگاه.
جزایری، نعمتالله بن عبدالله (1423ق). النور المبین فی قصص الأنبیاء و المرسلین. بیروت: دار الأضواء.
خسروی، سمیرا، خاکپور، حسین، و دهقان، سمیرا (1393). بررسی طرحهای تصویری در معناشناسی شناختی واژگان قرآن (با تمرکز بر طرح حجمی، حرکتی و قدرتی). فصلنامه پژوهشهای ادبی-قرآنی، 2 (4)، 110-94.
دریس، فاطمه، ویسی، الخاص، گرجیان، بهمن، و شرفی، ساسان (1397). بررسی کاربست طرحوارههای تصویری جانسون در قرآن کریم: با تکیه بر اشارههای تربیتی و آموزههای اخلاقی در کلام وحی. دو فصلنامه آموزههای تربیتی در قرآن و حدیث، 2 (4)، 76-59.
راسخ مهند، محمد (1393). درآمدی بر زبانشناختی شناسی: نظریهها و مفاهیم. تهران: انتشارات سمت.
روشن، بلقیس، و اردبیلی لیلا (1392). مقدمهای بر معناشناسی شناختی. تهران: علم.
سبزوارى، محمد (1419). ارشاد الاذهان الى تفسیر القرآن. بیروت: دار التعارف للمطبوعات.
شمسآبادی، حسین، ستاری، الهه، و میرزاده طاهره (1399). طرحوارههای تصویری-بلاغی در دفتر لیس للمساء إخوة از ودیع سعاده. دوفصلنامه علمی نقد ادب معاصر عربی، 10 (21)، 159-140.
صالحی، ملیحه (1396). زیباییشناسی طرحوارههای تصویری در قرآن کریم (با رویکرد زبانشناسی شناختی). پایاننامه کارشناسی ارشد علوم قرآن مجید، دانشکده تربیت مدرس دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم مشهد.
صفوی، کوروش (1382). بحثی درباره طرحوارههای تصویری از دیدگاه معنیشناسی شناختی. نامه فرهنگستان، 6 (1)، 85-65.
صفوی، کوروش (1392). درآمدی بر معنیشناسی. تهران: شرکت انتشارات سورهمهر.
کاظمی، مهدی (1394). بررسی طرحوارههای تصوری در غزلیات سنایی. پایاننامه کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی. دانشکده علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه مازندران.
کرد زعفرانلوکامبوزیا، عالیه و ابراهیم پورنیک، فائقه (1398). بررسی طرحوارههای تصویری جانسون در آیات توصیف کننده دوزخ و بهشت در چارچوب معناشناسی شناختی. نشریه ذهن، 79، 119-152.
کریمی بروجنی، مدینه، قائمی، مرتضی و پورابراهیم، شیرین (1396). بازنمایی طرحواره نیرو در گزارههای دینی و اخلاقی قرآن. مجله پژوهشهای زبانشناسی، 9 (18)، 77-9.
گلفام، ارسلان، افراشی، آزیتا، و مقدم، غزاله (1392). مفهومسازی افعال حرکتی بسیط زبان فارسی: رویکرد شناختی. فصلنامه مطالعات و گویشهای غرب ایران، 1 (3)، 122-103.
محمدی، مجید، و جمشیدی، فرشته (1399). بررسی طرحوارههای تصویری و استعارههای مفهومی در جزء سیام قرآن. فصلنامهی مطالعات ادبی متون اسلامی، 5 (2)، 85-67.
مکارم شیرازى، ناصر (1421ق). الأمثل فی تفسیر کتاب الله المنزل. چ1، قم: مدرسه الإمام علی بن أبیطالب .
مکارم شیرازى، ناصر (1371). تفسیر نمونه. چ1، تهران: دار الکتب الإسلامیة.
Lakoff, George (1987). Women, Fire, and Dangerous Things, What Categories Reveal about the Mind, Chicago and London: the University of Chicago Press.
Johnson, Mark (1987). The Body in the Mind: The Bodily Basis of Meaning Imagination, and Reason. Chicago and London: The University of Chicago press.
Loebner, Sebastian (2002). Understanding Semantics (Understanding Language). First edition, Rutledge.