ذهن

ذهن

بررسی نظریه علم دینی استاد رشاد (مبادی، معیارها و ارکان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
رمضان علی‌تبار فیروزجایی 1
قاسم ترخان 2
1 دانشیار گروه منطق فهم دین- پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
2 دانشیار گروه کلام و الهیات معاصر پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
چکیده
مسأله علم دینی، از مسائل پرچالش در حوزه فلسفه علم و فلسفه دین است. در این زمینه، دیدگاه‌های مختلفی شکل گرفته است. برخی دیدگاه‌ها به صورت خام و اولیه و برخی دیگر در ساختار و قالب یک نظریه علمی ارائه شده است. از جمله دیدگاه‌هایی که دارای ساختار نظریه است «نظریه علم دینی» استاد علی‌اکبر رشاد است. این نظریه با عنایت به آسیب‌های علوم رایج و نقد آن‌ها و همچنین ظرفیت‌های دین اسلام و تحقق رسالت و غایت دین، شکل گرفته است. مقاله حاضر با روش تحلیلی و فلسفی قصد دارد نظریه استاد رشاد را از نظر مبادی، معیارها و ارکان علم دینی مورد نقد و بررسی قرار دهد. مقاله حاضر ضمن تقریر این نظریه به نقاط قوت و ضعف آن اشاره کرده و به نتایج زیر دست‌ یافته است:

الف) برخی نقاط قوت نظریه عبارتند از: جامعیت نسبی، داشتن چارچوب نظری، مبتنی بر مبانی معتبر و دینی و امثال آن.

ب) برخی از ابهامات و خلاء‌های احتمالی عبارتند از: صعوبت قلم، عدم دقت در کاربرد برخی مفاهیم و اصطلاحات، ابهامات در تعریف علم دینی، ابهامات در معیارهای علم دینی و امثال آن.
کلیدواژه‌ها
دین
علم
علم دینی
نظریه
معیارها

موضوعات

  1. *قرآن کریم

    1. الامام الصادق، جعفربن محمد (1400ق). مصباح الشریعة. بیروت: اعلمی.
    2. ترخان، قاسم (1394). انکار علم دینی در محک نقد. قبسات، 20 (75)، بهار، 97-126.
    3. ترخان، قاسم (13۹۶). درآمدی بر مبانی کلامی علم دینی. چ۱، تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشة اسلامی.
    4. ترخان، قاسم (1397). باورهای کلامی و علوم انسانی (جایگاه و چگونگی تأثیر). فلسفه دین، 15 (2)، تابستان، 503-526.
    5. ترخان، قاسم (1400). تاملی در یگانه انگاری علوم انسانی اسلامی و سکولار. مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، 25 (87)، تابستان، 441-462.
    6. ترخان، قاسم (1402). برآیند مبانی کلامی در علوم انسانی اسلامی، چ۱، تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشة اسلامی.
    7. رشاد، علی‌اکبر (1387). معیار علم دینی. ذهن، 33 ، بهار، 5 –
    8. رشاد، علی‌اکبر (1389). منطق فهم دین. تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشة اسلامی.
    9. رشاد، علی‌اکبر (1393). نظریه علم دینی. قبسات، 74، زمستان، 5-20.
    10. رشاد، علی‌اکبر (1395). منطق طبقه‌بندی علوم. ذهن، 17 (65)، 5ـ28.
    11. رشاد، علی‌اکبر (1401). فلسفه علم دینی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
    12. سروش، عبدالکریم (1389). راز و ناز علوم انسانی، برگرفته از:

    http://drsoroushh.blogfa.com/post-21.aspx

    1. علی‌تبار، رمضان (1396). علم دینی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
    2. علی‌تبار، رمضان (1400). منطق فهم دین. تهران: سازمان سمت.