ذهن

ذهن

بازخوانی دیدگاه ملاصدرا در مساله علم با رویکرد منطق فازی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
نجمه کریمی 1
فرح رامین 2
نفیسه ساطع 3
1 دانشجو دکتری فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه قم
2 گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه قم
3 دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشکده الهیات دانشگاه قم دکتری فلسفه تطبیقی
چکیده
نگرش متافیزیکی خاص حاکم بر منطق‌فازی، اصولی چون سیالیت، فازی، پیوستاروجودی و شناخت دارای‌مراتب را به‌عنوان بنیان و شالوده مسائل و قواعد فوق قرار‌می‌‌دهد. دیدگاه ملاصدرا در مساله علم را می توان در تناظر با منطق فازی، قرارداد: از جهت شیوه بحث به‌صورت سلسله تعاریف ذومراتبی و نیز بازگشت و مساوقت آن با وجود که ازاین‌جهت احکام حقیقت واحد ذومراتب بر آن جاری می‌شود و همچنین حرکت پیوسته‌ی زمانمند که به تشکیک در مراتب ادراک و متقابلا نفس می انجامد؛ مستنبط اصول هستی شناحتی در منطق فازی است. از سوی دیگر در چارچوب قوانین فازی می‌توان برای توصیف پیچیدگی‌ها و ابهامات در تعیین تأثیر درجه وجودی انسان بر علم او، به ارائه مدلی پرداخت که در آن شرایط در تعیین درجه عضویت در هریک از مجموعه‌های فازی باتوجه به فلسفه ملاصدرا، اعمال می‌شود. برای اثبات مدعای مقاله، شواهدی از نظام فلسفی صدرایی چون النفس فی وحدتها کلّ القوا و جسمانیّه‌الحدوث و روحانیّه‌البقاء بودن‌نفس در سایه تکامل و حرکت اشتدادی آن؛ اقامه و به روش تحلیل محتوای کیفی با رویکرد استقرایی به اثبات فرضیه پرداخته شده است.
کلیدواژه‌ها
منطق‌فازی
ملاصدرا
علم
مدل‌سازی
قوانین‌فازی

موضوعات

  1. آذر، عادل و فرجی، حبیب (1389). علم مدیریت فازی، چ1، تهران: مؤسسه کتاب ‌مهربان.
  2. اورند، محدثه (1383). «خالق ‌منطق ‌فازی»، مجله اینترنت، ش35، ص37-41.
  3. بارت، کاسکو (1397). تفکر فازی، مترجم دکتر علی غفاری، چ6، تهران: انتشارات دانشگاه خواجه ‌نصیر‌الدین‌ طوسی.
  4. بیشاپ، باب (1385). سایه‌های واقعیت، ترجمه علی ستوده چوبری، چ1، تهران: انتشارات روشنگران‌ و مطالعات زنان.
  5. پارسانیا، حمید ( 1388). علم و فلسفه، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
  6. جناب، صفورا (1390). تحلیل انتقادات سوزان هاک بر منطق فازی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد.
  7. جوادی آملی، عبدالله (1382). رحیق مختوم، قم: اسرا.
  8. حدادی، علیرضا و حسین‌زاده، مهدی (1398). «ارزش معرفت شناختی انواع نسبی‌گرایی»، ذهن، ش 78، ص5-39.
  9. حسین‌زاده یزدی، مهدی (1387). «جستاری در مبانی معرفتی منطق‌ فازی»، پژوهش‌های فلسفی-کلامی، سال نهم، ش4، ص123-146.
  10. دادجو، ابراهیم (1400). «واقع‌گرایی مطلق و پیشرونده: بازسازی واقع‌گرایی قوی فلسفه اسلامی در چارچوب ذات‌گرایی جدید»، ذهن، ش87، ص47-80.
  11. دیباجی، سیدمحمدعلی و یوسف‌زاده، زینب (1396). «تحلیل تشکیک وجود صدرالمتألهین در چارچوب منطق فازی»، معرفت فلسفی، تابستان، ش56.
  12. راس، دیوید (1377). ارسطو، ترجمه مهدی قوام صفری، چ1، تهران: فکر روز.
  13. سخاوتیان، سیدامیر (1388). منطق فازی و پیامدهای فلسفی آن، پایان‌نامه کارشناسی ارشد.
  14. شعبانی، فریدون (1386). مقدمه‌ای بر منطق فازی با استفاده ازmatlab، چ1، انتشارات خانیران.
  15. صدرالمتالهین (1981م). الحکمة المتعالیه فی الاسفارالعقلیه الاربعه، چ3، بیروت: دار احیاءالتراث.
  16. صدرالمتألهین (1360). الشواهد الربوبیة فى المناهج السلوکیة، تصحیح و تعلیق سیدجلال‌الدین آشتیانى‏، چ2، مشهد: المرکز الجامعى للنشر.
  17. صدرالمتالهین (1371). مفاتیح‌الغیب، محمد خواجوی، تهران: انتشارات مولی.
  18. عبودیت، عبدالرسول (1385). درآمدی بر نظام حکمت صدرایی، چ1، تهران: انتشارات سمت.
  19. مطهری، مرتضی (1386). اسلام و مقتضیات زمان، ج1، تهران: صدرا.
  20. نصری، عبدالله (1379). نظریه شناخت، تقریرات استاد مهدی حایری یزدی، تهران: مؤسسه فرهنگی ‌دانش ‌و اندیشه معاصر.
  21. واعظی، احمد (1392). «از نسبی‌گرایی مفهومی تا نسبیت حقیقت و صدق»، فصلنامه علمی پژوهشی آیین حکمت، ش15، ص179-207.
  22. وحیدیان کامیاد، علی و طارقیان، حامدرضا (1381). مقدمه‌ای بر منطق فازی برای کاربردهای عملی، مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسی.
  23. وکیلی، هادی (1383). «عرفان و تفکر فازی»، فلسفه تحلیلی، دوره1، ش2، ص151-179.
  1.