2
استادیار گروه مبانی معرفتی دانش کلام پژوهشگاه قرآن و حدیث
چکیده
معناشناسی شناختی مغفرت در قرآن در حقیقت به معنای مفهومسازیهای خداوند از این واژه است. برای شناخت این مفهوم سازیها میتوان از قواعد معناشناسی شناختی بهره برد. یکی از این قواعد پیشنمونه است. بر اساس نظریه پیشنمونه افراد و معانی مختلف یک واژه در نشانگر بودن واژه در یک سطح نیستند. برخی از معانی نسبت به سایر افراد و معانی برای واژه نمایندهترند. آیات در مورد پیش نمونه مغفرت در قرآن به دو دسته تقسیم میشوند. یک دسته آیاتی هستند که مؤلفه های تقابل با عذاب و نوعی اجر را در پیش نمونه خود دارند، یعنی عملی یا امری وجودی که در تقابل با عذاب است و نوعی پاداش به شمار می-رود. این دسته تقریباٌ بیشتر آیات را در بر می گیرند. دسته دوم آیاتی هستند که در مقابل گناهی از انسان واژه مغفرت را بکار بردهاند. این آیات علاوه بر معنای پیشین شامل معانی عفو و اعراض نیز هستند. اما در مفهوم مغفرت مؤلفه های رحمت، شکر، ستر، تکفیر، تغطیه و اصلاح قابل اثبات نیستند. بنابراین در پیش نمونه مغفرت قرار نمی گیرند.
اعتمادی، محمدهادی (1399). مغفرت، عوامل و موجبات آن. چ1، قم: نورالسجاد.
باباشاه، کبری (1400). مغفرت الهی در قرآن و عرفان. چ1، انتشارات آموزشی تألیفی ارشدان.
جوهری، اسماعیل بن عباد (1376ق). الصحاح تاج اللغة و صحاح العربیة. تحقیق/ تصحیح هنداوى عطار، و عبدالغفور، احمد، ط1، بیروت: دار العلم للملایین.
حسینیپور، سیدهزکیه (1395). معناشناسی واژه غفران در قرآن با رویکرد تحلیل متنی. پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم و معارف قرآن کریم.
راسخمهند، محمد (1394). درآمدی بر زبانشناسی شناختی. چ1، تهران: سمت.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412ق). مفردات فی الفاظ القرآن. ط1، بیروت: دار القلم.
رستمیزاده، بتول، حسینی، فاطمهالسادات (1400). نگاهی به کاربردهای ادبی مغفرت و مشتقات آن در قرآن. هشتمین همایش ملی مطالعات و تحقیقات نوین در حوزه علوم انسانی.
روشن، بلقیس، و اردبیلی، لیلا (1392). مقدمهای بر معناشناسی شناختی. چ1، تهران: نشر علم.
زمخشرى، محمود بن عمر (1979م). اساس البلاغة، بیروت: دار صاد.
صاحب، اسماعیل بن عباد (1414ق). المحیط فى اللغة، تحقیق/ تصحیح هنداوى آل یاسین، محمدحسن، ط1، بیروت: عالم الکتب.
صفوی، کورش (1387). درآمدی بر معناشناسی. چ3، تهران: سوره مهر.