ذهن

ذهن

ذات گرایی جدید در علوم (جنبش رئالیستی جدید)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار گروه معرفت شناسی و علوم شناختی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
چکیده
«ذات‌گرایی جدید» مابعدالطبیعه جدیدی است که با احیاء ذات‌گرایی قدیم، بسط ذات و خواص ذاتی(واقعیت و خواص واقعی) به ذوات و خواص ذاتی جوهری، رویدادی، فرایندی، رابطه‌ای، و خاصیتی، بسط آن‌ها به ذوات و خواص ذاتی طبق واقع و طبق قول، و ابتناء ذوات و خواص ذاتی طبق قول بر طبق واقع، به نحوی واقع‌بینانه، توانسته است، از سویی، به ذات‌گرایی در علوم طبیعی و انحاء ذوات و خواص ذاتی طبق واقع راه یابد و، از سوی دیگر، اعتباریات در علوم اجتماعی را، در مقام انحاء ذوات و خواص ذاتی طبق قول و قرارداد، محصول انحاء ذوات و خواص ذاتی واقعی و بخصوص محصول قوای علّی و فراعلّی آدمی دیده و نشان دهد که قراردادها و الزامات اجتماعی و اخلاقی(عام) نه صرف توافق و قرارداد بین انسان‌ها بلکه محصول ذات و سرشت آدمی و ایده‌آل‌های اجتماعی برخاسته از سرشت آدمی‌اند و از این روی به جای اینکه صرف قرارداد باشند در ذات و سرشت انسان‌ها ریشه دارند و بنابراین نه محلی و نسبی بلکه جهانی و مطلق‌اند .
کلیدواژه‌ها

  1. دادجو، ابراهیم، «ذات‌گرایی جدید در فلسفه علم معاصر (جریانی مهم اما ناآشنا در ایران معاصر)»، فصلنامه ذهن، شماره 74، ص51-82، 1397.
  2. دادجو، ابراهیم، «ذات‌گرایی جدید، مابعدالطبیعه جدید»، فصلنامه ذهن، در شرف چاپ.
  3. Bigelow, J .C. , )1999.( ‘Scientific Ellisianism’, in H. Sankey, ed., Causation and Laws of Nature, Dordrecht, Kluwer, 1999, 56-76.
  4. Bird, Alexander, (2007). Nature's Metaphysics, Oxford.
  5. Bird, Alexander, (2015). ‘the Metaphysics of Natural Kinds’, Springer Netherlands, Synthese, 1-30.
  6. Ellis, Brian, (2001). Scientific Essentialism, Cambridge.
  7. Ellis, Brian, (2009) The metaphysics of scientific realism, Acumen.
  8. Ellis, Brian, (2012) Social humanism, A new metaphysics, Routledge.