نظریهی کوانتوم یکی از مهمترین نظریات مطرح شده در فیزیک مدرن طی یک قرن گذشته بوده که به لحاظ تأییدات و پیشبینیهای تجربی بهخصوص در دنیای میکروسکوپی بسیار موفق عمل کرده است؛ اما در کنار این موفقیتها به شدت با چالشهای فلسفی ناشی از اصول و پیش فرضهای خود درگیر بوده است. از جمله مهمترین این اصول، اصل عدم قطعیت هایزنبرگ است که تا کنون پژوهشها و نظریهپردازیهای بسیاری راجع به تفسیرهای مختلف از آن و یا مبانی فلسفی مربوط به آن اختصاص یافتهاند. نوشتار حاضر، پس از بیان کوتاهی پیرامون تفسیرهای متفاوت از اصل عدم قطعیت، به دنبال توضیحی هستیشناسانه از این اصل مبتنی بر حرکت جوهری در فلسفهی صدرایی میباشد. به نظر میرسد ویژگی غیرجایگزیدگی اشیاء کوانتومی میتواند حلقهی واصل بین عدم قطعیت کوانتومی در سطح رویین اجسام طبیعی، و تغییر ذاتی ناشی از این حرکت در سطح بنیادین آنها باشد.
ابنسینا، حسینبن عبداله (1392). اشارات و تنبیهات، ترجمه حسن ملکشاهی، ج1، چاپ هشتم، تهران: انتشارات سروش.
باربور، ایان (1392). دین و علم، ترجمه پیروز فطورچی، تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
حجتی، فرید؛ منفرد، مهدی؛ رزمی، حبیبالله (1399). «بررسی تطبیقی «اتصال جسم طبیعی» در فلسفه اسلامی با مفهوم «میدان» در فیزیک جدید»، آیین حکمت، 45.
حجتی، فرید؛ منفرد، مهدی؛ رزمی، حبیبالله (1400). «بررسی تطبیقی تحول جسم طبیعی در فلسفه ملاصدرا با تحول مستمر «ذرات» کوانتومی»، فصلنامهپژوهشهای فلسفی کلامی، 23(87)، 31-54.
شاکرین,خدیجه , رزمی,حبیب الله و شاکرین,حمیدرضا . (1404). نگاهی هستی شناسانه به «اصل عدم قطعیت» براساس حرکت جوهری صدرایی. ذهن, 26(101), 5-30. doi: 10.22034/zehn.2025.2047830.2075
MLA
شاکرین,خدیجه , , رزمی,حبیب الله , و شاکرین,حمیدرضا . "نگاهی هستی شناسانه به «اصل عدم قطعیت» براساس حرکت جوهری صدرایی", ذهن, 26, 101, 1404, 5-30. doi: 10.22034/zehn.2025.2047830.2075
HARVARD
شاکرین خدیجه, رزمی حبیب الله, شاکرین حمیدرضا. (1404). 'نگاهی هستی شناسانه به «اصل عدم قطعیت» براساس حرکت جوهری صدرایی', ذهن, 26(101), pp. 5-30. doi: 10.22034/zehn.2025.2047830.2075
CHICAGO
خدیجه شاکرین, حبیب الله رزمی و حمیدرضا شاکرین, "نگاهی هستی شناسانه به «اصل عدم قطعیت» براساس حرکت جوهری صدرایی," ذهن, 26 101 (1404): 5-30, doi: 10.22034/zehn.2025.2047830.2075
VANCOUVER
شاکرین خدیجه, رزمی حبیب الله, شاکرین حمیدرضا. نگاهی هستی شناسانه به «اصل عدم قطعیت» براساس حرکت جوهری صدرایی. ذهن, 1404; 26(101): 5-30. doi: 10.22034/zehn.2025.2047830.2075
