مقاله حاضر با روش تحلیلی-انتقادی به تبیین ماهیت و کارکرد شناخت تاملی از منظر ارنست سوسا می پردازد. شناخت تاملی،شناختی مرتبه دوم است که فضایل فاعلی نقش اساسی در ساخت آن دارند و این شناخت را به شناختی تماما آگاهانه و قصدی تبدیل می کنند.سوسا با جایگزینی صلاحیت به جای توجیه،شناخت را به باور صادق صلاحیت مند تعریف می کند.صلاحیت تاملی مجموعه ای از ابزارهای برون گرایانه و درون گرایانه است که سوژه را به صدقی قطعی می رسانند.ابزارهای سوژه شامل مهارت های شناختی،شرایط و موقعیت های بیرونی موثر در شناخت و یک سری ویژگی ها،یعنی برخورداری از شرایط زمینه ای، درخوریت، اعتمادپذیری، فرا-درخوریت و منظر شناختی است که با تزریق آنها به فرایند شناختی نهایتا شناخت تاملی را می سازند.این شناخت در علوم مختلف برای ایجاد استانداردها و معیارهای شناختی کاربرد دارد.در این مقاله پس از تبیین ماهیت و ویژگی های شناخت تاملی و اشاره به کاربردهای آن، به برخی از ایرادات وارد بر دیدگاه سوسا می پردازیم. تکیه زیاد به اعتمادپذیری و توضیح مبهم سوسا درباره شناخت تاملی به خواننده القا می کند که این شناخت هنوز تا روشمند شدن فاصله زیادی دارد.هر چند تبیین سوسا از شناخت تاملی شایستگی یک شاخه جدید در معرفت شناسی را دارد.
فخارنوغانی، سعیده؛ اکبری، رضا و مسعودی، جهانگیر (1391).«مسئله دور معرفتی و معرفت آسان از دیدگاه ارنست سوسا». ذهن، دوره ۱۳، شماره ۴۹، ص۱۰۳-۱۲۰.
فیاضی، سعیده و خزاعی، زهرا (1399). «ماهیت و کارکرد فضیلت معرفتی از منظر ارنست سوسا»، فصلنامه علمیـپژوهشی معرفت فلسفی، پیاپی70، ص43-60.
مشکیباف، فاطمه؛ خزاعی، زهرا و لگنهاوزن، محمد ( 1402). «بخت معرفتی و معرفتشناسی ضدبخت از منظر دانکن پریچارد»، پژوهشهای فلسفی و کلامی، دوره 25، شماره 2، ص 5-32.
