ذهن

ذهن

کاربست نظریه استعاره مفهومی و تلفیق مفهومی در تحلیل ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌زبانشناختی سوره حدید

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه زبان و زبانشناسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران
2 گروه زبان شناسی، دانشکده ادبیات و زبان های خارجی، دانشگاه علامه طباطبایی،تهران
چکیده
هدف این پژوهش که به روش تحلیلی-توصیفی انجام شده است، پاسخ به این سوالات است که آیا نظریه استعاره مفهومی در تبیین ساختار مفهومی سور مسبحات در قرآن مجید کارآمد است و آیا نظریه شبکه‌های تلفیق مفهومی در تبیین ساختار مفهومی سورمسبحات در قرآن مجید کارآمد است؟ در این مقاله سعی شده است تا با کمک نظریه استعاره مفهومی و نیز نظریه تلفیق مفهومی فوکونیه و ترنر، منتخب شش آیه اول سوره حدید را که یکی ازپنج سور مسبحات قرآن کریم می‌باشد به این دلیل که تمام این شش آیه مربوط به یک موضوع و بافت اعتقادی از نوع خداشناسی است، به عنوان مؤلفه‌های شناختی در فرایند مفهوم‌سازی آیات قرآن مورد بررسی و تحلیل قرارگیرد. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که از منظر معناشناسی شناختی، کاربست نظریه استعاره مفهومی ونظریه تلفیق مفهومی با استفاده ازالگوی شبکه چهار‌فضایی فوکونیه و ترنر می‌تواند در تبیین ساختار مفهومی مؤلفه‌های قرآنی کارآمد باشد و معانی نهفته در ساختار آیات قرآن کریم را آشکار نماید و بدین طریق نحوه نگرش و جهان‌بینی مخاطب را تحت تاثیر قرار داده، بینش کلی در مقیاس بشری جهت تسهیل در فهم آیات را فراهم آورد. نتایج پژوهش می‌تواند در تحلیل ادبی و قرآن‌پژوهی و حوزه زبان‌شناسی‌ شناختی سودمند باشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. افراشی، آزیتا (1400). استعاره و شناخت، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
  2. افراشی، آزیتا (1395). مبانی معناشناسی شناختی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
  3. چارتریس بلک، جاناتان (2004) تحلیل انتقادی استعاره رویکردی شناختی پیکره‌ای، ترجمه یکتا پناه‌پور (1398)، قم، نشر لوگوس.
  4. سعدی، محمدجواد؛ سیدمصطفی، مناقب؛ رحمت‌الله، عبدالله‌زاده؛ امین ناجی، محمدهادی و قاسم، جعفری (1393). «کارکرد تصویر هنری در سور مسبحات»؛ پژوهش‌نامه تفسیر و زبان قرآن، 2(4)، 83-94.
  5. شریفی، علی (1394). معناشناسی قرآن در اندیشه شرق‌شناسان با تأکید بر ایزتسو، قم: دانشگاه ادیان و مذاهب.
  6. شیخ الهند، مولانا محمود حسن (1393) ترجمه تحت‌اللفظی قرآن کریم، قم: چاپخانه بزرگ قرآن کریم (اسوه).
  7. راسخ مهند، محمد (1400). درآمدی بر زبان‌شناسی‌ شناختی: نظریه‌ها و مفاهیم، تهران، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).
  8. صباحی‎گراغانی، حمید و حیدریان‎، احمدرضا (1394). بررسی زبان‎شناختی استعاره‎های مربوط به اعضای بدن در سوره بقره و آل‎عمران (رویکردشناختی)، قم: نشریه پژوهش‎های قرآنی در ادبیات، 2 (4).
  9. صفوی، کورش (1399). نگاهی به تاریخ معنی‌شناسی، تهران، نشر علمی.
  10. طباطبایی، سیدمحمدحسین (1370). تفسیر المیزان، بنیاد علمی و فکری علامه طباطبایی، 1370.
  11. قائمی‌نیا، علیرضا (1390). معناشناسی‌شناختی قرآن، تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
  12. قائمی‌نیا، علیرضا (1395). استعاره‌های مفهومی و فضاهای قرآن، تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
  13. قرشی، سیدعلی‌اکبر (1396). قاموس قرآن، تهران: دارالکتب الاسلامیة.
  14. گلفام، ارسلان، یوسفی‌راد، فاطمه (1381). «زبان‌شناسی شناختی و استعاره»، تازه‌های علوم‌ شناختی، 4(3)، 3.
  15. محمودیان، مهدی (1389). آموزش ترجمه و مفاهیم القرآن الکریم، قم: چاپخانه بزرگ قرآن کریم (اسوه).
  16. مقاتل‌بن سلیمان بلخی (1975). الاشباه و النظائر فی القرآن الکریم، ترجمه سید محمد روحانی، دکتر محمد علوی‌مقدم (1381)، تهران: انتشارات علمی و فرهنگ.
  17. مکارم شیرازی، ناصر (1372). تفسیر نمونه، تهران: ناشر دارالکتب الاسلامیة.