ذهن

ذهن

تحلیل شناختی استعاره‌های مفهومی دعا در قرآن و روایات با رویکرد تربیتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه معارف اسلامی، واحد علوم پزشکی تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استادیار گروه مهندسی صنایع، مکانیک و هوافضا، مرکز آموزش عالی فنی مهندسی بوئین زهرا، بوئین زهرا، قزوین، ایران.
چکیده
تصویرسازی یکی از جلوه‌های بی‌نظیر و شور انگیز زبان دین است معصومین(ع) بعنوان سرآمدان تفسیر قرآن کریم با استفاده استعاره؛ الفاظ را از دایره محدود معانی خارج کرده و تجلی واژگان و جملات را بسان مصداق‌های دقیق و عمیق، تصاویری زنده و تابلوهایی واضح و جذاب به تمامی مخاطبان ارائه می‌دهند؛ تا بدانجا که می‌توان زبان دینی را رستاخیز سخن نام‌گذاری کرد.

در این پژوهش با روش کتابخانه‌ای به واکاوی استعاره‌های مفهومی دعا در قرآن و روایات پرداخته و سپس با روش تحلیل محتوا به این مهم دست یافته که؛ معصومین(ع) بعنوان مفسران واقعی قرآن کریم استعاره‌های مفهومی را برای سخنوری بیان نکردند و در پی این نبودند که شاهکار ادبی از خویش به یادگار، برجای گذارند. بلکه از منظر ائمه اطهار(ع) ابزار منتقل کردن مفاهیم والا و آموزه‌های ارزشمند است. و خود ادبیات و الفاظ هدف نیستند. در بعد تربیت اعتقادی مجسم کردن لذت و آثار رضایت الهی را برای متربیان است. دعا کردن یکی از راه های پیمودن مسیر تربیت الهی و رسیدن به مرحله رضوان الله است.
کلیدواژه‌ها

  1. قرآن کریم. ترجمه محمدمهدی فولادوند.

    نهج‌البلاغه. ترجمه شهیدی.

    1. ابن‌عاشور، محمدطاهر (1420ق). التحریر و التنویر. چ1، بیروت: مؤسسة التاریخ.
    2. جوادی آملی، عبدالله (1386). شریعت در آینه معرفت. چ3، قم: مرکز نشر فرهنگى رجاء.
    3. حسینی، علی (1372). «توبه و جایگاه بلند آن در عرفان»، مجله معرفت، ش6، پاییز.
    4. راغب اصفهانى، حسین‌بن محمد (1412ق). مفردات ألفاظ القرآن‏. چ1، بیروت: دار القلم.
    5. سبحانی، جعفر (1379). الامثال فى القرآن الکریم. چ1، قم: موسسه الصادق†.
    6. شریعتی، علی (1396). نیایش. چ4، تهران: حکایت قلم نوین، 1396.
    7. شوالیه، ژان و دیگران (1378). فرهنگ نمادها. مترجم سودابۀ فضایلی، چ3، تهران: جیحون.
    8. صدرالدین شیرازى، محمدبن ابراهیم (1383). شرح أصول الکافی. چ1، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگى
    9. طباطبایی، محمدحسین (1374). المیزان فی تفسیر القرآن. چ5، قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعۀ مدرسین حوزه علمیه قم.
    • طوسی، محمدبن حسن (بی‌تا). التبیان فی تفسیر القرآن. مقدمه، شیخ آقا بزرگ تهرانی، به‌تحقیق احمد قصیرعاملی، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    1. عرب، عباس (1381). قرآن و روانشناسی. مشهد: آستان قدس رضوی بنیاد پژوهشهای اسلامی.
    2. فتاحی، سید حمید (1377). با جوانان در ساحل خوشبختی. چ1، قم، نشر الهادی.
    3. فیروز آبادی، محمدبن یعقوب (1426ق). قاموس المحیط. چ4، بیروت: دارالحدیث.
    4. فیض کاشانی، ملامحسن (1394). آرای دانشمندان مسلمان در تعلیم و تربیت و مبانی آن. چ4، ترجمه محمد بهشتی، تهران: سمت.
    5. قزوینى، ملاخلیل‌بن غازى (1429ق). الشافی فی شرح الکافی. چ1، به تحقیق محمدحسین‏ درایتى، قم: دار الحدیث.
    6. کلینى، محمدبن یعقوب‌بن اسحاق (1407ق). الکافی. چ4، به تحقیق على‌اکبر غفارى و محمد آخوندى، تهران: دار الکتب الإسلامیة.
    7. مازندرانى، محمدصالح‌بن احمد (1382). شرح الکافی ـ الأصول و الروضة. چ1، به تحقیق ابوالحسن ‏شعرانى، تهران: دار الکتب الإسلامیة.
    8. مجلسى، محمدباقربن محمدتقى (1404ق). مرآة العقول فی شرح أخبار آل‌الرسول‏، چ1، به تحقیق هاشم ‏رسولى محلاتى، تهران: دار الکتب الإسلامیة.
    9. محمدی ری‌شهری؛ محمد (1384). میزان‌الحکمه. چ3، قم: دارالحدیث، 1384.
    10. مطهری، مرتضی (1376). چ6، مجموعه آثار. قم: صدرا.
    11. معین، محمد (1386). فرهنگ معین. چ3، تهران: زرین.
    12. مکارم شیرازی، ناصر (1374). تفسیر نمونه. چ1، تهران: دارالکتب الإسلامیة.
    13. میبدى، احمدبن محمد (1371). کشف الأسرار و عدة الأبرار. چ5، به تحقیق: علی‌اصغر حکمت، تهران: انتشارات امیرکبیر.

    24. نصر، احمدرضا و همکاران (1393). «بررسی و تبیین تربیتی تقوا در سبک زندگی»، نشریه مهندسی فرهنگی، ش81.