ذهن

ذهن

ساختار معرفت سایبر: نظریه آشوب و معرفت سایبر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استاد گروه معرفت‌شناسی و علوم شناختی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
چکیده
تعیین ساختار معرفت یکی از مسایل مهم معرفت‌شناسی معاصر است. دیدگاه‌های مختلفی در این باره مطرح بوده که امروزه هم مورد بحث و مناقشه قرار گرفته‌اند. در خصوص معرفت سایبر هم این مسأله مطرح می‌شود که این معرفت چه ساختاری دارد. در این مقاله نخست دیدگاه‌های کلی در زمینه ساختار معرفت به طور کلی بیان شده و سپس نگارنده به نقد تطبیق این دیدگاه‌هها بر معرفت سایبر پرداخته است. مبناگرایی و انسجام‌گرایی و نیز کل‌گرایی، هیچیک ساختار این نوع معرفت را نشان نمی‌دهد. نگارنده در ادامه، با توجه به نظریه آشوب و پیامدهای معرفت‌شناختی آن، ساختار معرفت سایبر را آشوبناک معرفی می‌کند. بنا به این دیدگاه، در ظاهر معرفت سایبر ساختار منظم ندارد و فضایی آشوبناک و بدون تعین است. در فضای سایبر تنها اطلاعات جایگزین معرفت نمی‌شود، بلکه ساختارهای سنتی معرفت هم در هم می‌ریزد. اطلاعات یک کاربر در فضای سایبر یک سیستم در حال تغییر را تشکیل می‌دهد که در ظاهر گونه‌ای بی‌نظمی بر آن حاکم است. تغییر این سیستم در ظاهر قابل پیش‌بینی نیست. در فضای مجازی با چنین سیستم‌هایی از باورها رو به رو هستیم. عواملی که در تغییر این باورها نقش دارند بسیار زیاد و تا حدی غیرقابل تعیین هستند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


. اُهارا، کیرُن (1393). افلاطون و اینترنت، ترجمه محسن محمودی، تهران: شرکت نشر افسون خیال.
2. سردار، ضیاء‌الدین و آبرامس، ایونا (۱۳۹۴). آشوب، ترجمه آرام قریب، تهران: پردیس دانش با همکاری نشر شیرازه کتاب.
3. فلوریدی، لوچینا (۱۴۰۱). منطق اطلاعات، ترجمه شهربانو پهلوان مازندرانی، تهران: انتشارات آزادمهر.
4. قائمی‌نیا، علیرضا (1400). الهیات سایبر: نظریه انسان مجازی و ایمان سیال، تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.
5. کواین، و.و. (1379). «صورت طبیعی‌دادن به معرفت‌شناسی»، ترجمه علیرضا قائمی‌نیا، در مجله ذهن، شماره 1، دی‌ماه، صص 113-139. 
6. گلدمن، الوین (1395). معرفت‌شناسی اجتماعی، ترجمه مهدی رعنایی، تهران: انتشارات ققنوس.
7. گیلیس، دانالد (1381). فلسفه علم در قرن بیستم، ترجمه حسن میاندارى، تهران: انتشارات سمت و طه.
8. لموس، نوح (1403). درآمدی بر نظریۀ معرفت، ترجمه مهدی فرجی‌پاک و عاطفه حقی، تهران: مرکز.
9. لیبرمن، متیو (1399). مغز اجتماعی، ترجمه جواد حاتمی و محمدحسن شریفیان، تهران: بینش نو.
10. لینچ، مایکل پاتریک (1398). اینترنت ما: اطلاعات زیاد و فهم کم در عصر کلان داده‌ها، ترجمه حامد قدیری، تهران: نشر اسم.