ذهن

ذهن

ابتنای دوگانه‌انگاری ویژگی بر دوگانه‌انگاری جوهری بر اساس تحلیل امتداد زمانی-مکانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره
2 استادیار گروه فلسفه موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی
چکیده
در دوران معاصر یکی از دیدگاه‌هایی که در فلسفه ذهن رواج پیدا کرده است، دوگانه‌انگاری ویژگی است. دوگانه‌انگاری ویژگی، دیدگاهی است که بر اساس آن، نه دو سنخ جوهر بلکه دو سنخ ویژگی وجود دارد و این دو دسته ویژگی برآمده از جوهری فیزیکی هستند. در این مقاله با تحلیلی فلسفی که بر روی مفهوم امتداد انجام شده، نشان داده می‌شود که مدافعان دوگانه‌انگاری ویژگی هم نمی‌توانند قائل به علت بودن جوهر فیزیکی برای ویژگی غیرفیزیکی باشند و هم اینکه جوهر فیزیکی را معروض و محل ویژگی‌ها در نظر بگیرند. این سخن بر اساس تحلیل امتداد مکانی و زمانی و نیز تفاوت بین موجود مکان‌مند و موجودی که مکان به آن نسبت داده می‌شود، انجام شده است. از این رو آنان یا باید قائل به دوگانه‌انگاری جوهری شده و دست از مونیسم جوهری برداند و یا برای ویژگی‌هایی مانند آگاهی جنبه فیزیکی قائل شده و دیگر سنخ آنان را متمایز از سطح پایه به شمار نیاورند که این خلاف دلیل عقلی و فهم ارتکازی انسان است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

1.     صدرالمتألهین‏ (1981 م). الحکمة المتعالیة فى الاسفار العقلیة الاربعة، 9 ج، چ 3، بیروت: دار احیاءالتراث.
2.     طباطبایى، محمدحسین‏ (1390). المیزان فی تفسیرالقرآن‏، بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات‏.
3.     طباطبایى، محمدحسین‏ (1374). ترجمه تفسیرالمیزان، قم: دفتر انتشارات اسلامی(وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم).
4.     طباطبایى، محمدحسین‏ (1374). اصول فلسفه و روش رئالیسم، ج 4، تهران: صدرا.
5.     عبودیت، عبدالرسول (1392). درآمدی به حکمت متعالیه، ج 1، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها.
6.     .. عبودیت، عبدالرسول (1395). مصباح، مجتبی، خداشناسی، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام‌خمینیw.
7.     فاطمی‎نیا، محمدحسن (1399). سنجش انفکاک‌ناپذیری دوگانه‌انگاری ویژگی از دوگانه‌انگاری جوهری (رساله)، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام‌خمینیw.
8.     فاطمی‎نیا، محمدحسن (1400). «انفکاک‌ناپذیری دوگانه‌انگاری جوهری از دوگانه‌انگاری ویژگی از منظر فلسفه اسلامی»، آیین حکمت، د 13، ص 63-94
9.     فاطمی‎نیا، محمدحسن؛ نژادی، اکرم؛ مقدم، علیرضا (1403). «الزام دوگانه‌انگار ویژگی به دوگانه‌انگاری جوهری از طریق اختلاف ساحت ذهن و فیزیک»، آیین حکمت، د 25، ش 98، ص79-103.
10.   مسلین، کیت (1391). درآمدی به فلسفه ذهن، مترجم: مهدی ذاکری، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
11.    مصباح یزدی، محمدتقی (1391). آموزش فلسفه، ج1 و2، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینیw.
12. Rosenthal, David M. (1996). Dualism. In Edward Craig, Routledge Encyclopedia of Philosophy: Genealogy to Iqbal, New York: Routledge.
13. Zimmerman, Dean (2010). “From Property Dualism to Substance Dualism”, Forthcoming in Proceedings of the Aristotelian Society, Supplementary VOL LXXXIV.
14. Lycan, William G. (2013). “Is property dualism better off than substance dualism?” Philosophical Studies: An International Journal for Philosophy in the Analytic Tradition, Vol 164, No 2, pp. 533-542.
15. Weir, Ralph (2021). “Property Dualism Implies Substance Dualism”, journal of Philosophical Theological Research (Mind, Body, and Consciousness special issue), 26(1), 21-46.
16. Stoljar, Daniel (2024). "Physicalism", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Spring 2024 Edition), Edward N. Zalta & Uri Nodelman (eds.), URL = <https://plato.stanford.edu/archives/spr2024/entries/physicalism/>.