ذهن

ذهن

آمیزه ­های استعاری و استعاره ­های زنجیری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سکینه نویدی باغی 1
علی ایزانلو 2
علیرضا قائمی نیا 3
علیرضا آزاد 4
1 دانشجوی دکتری زبان­شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد
2 استادیار گروه زبان­شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد
3 دانشیار گروه معرفت شناسی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
4 گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه فردوسی مشهد
چکیده
یک ترکیب استعاری حاصل ادغام دو یا چند استعاره است که به صورت­ های متنوعی با هم ترکیب شده، استعاره ­های مرکب و ابراستعاره­ها را تشکیل می­دهند. هدف این پژوهش، معرفی انواع این ترکیب­های استعاری و بررسی و مقایسۀ سازوکار مفهوم ­سازی در آنهاست. به این منظور استعارۀ اولیه و مرکّب را به عنوان مقدمه معرفی و سپس انواع آمیزه ­های استعاری و استعاره ­های زنجیری را بررسی می­کنیم. آمیزۀ استعاری حاصل ادغام غیر زنجیری استعاره­ های اولیه است؛ حال آنکه در استعارۀ زنجیری استعاره ­های تشکیل دهنده طوری به هم زنجیر شده­اند که حوزۀ مقصد استعارۀ اول، حوزۀ مبدأ استعارۀ بعدی است. بررسی این استعاره ها نشان می­ دهد چهار سازوکار مختلف در شکل‏ گیری این ترکیب­های استعاری نقش دارند که هر یک منجر به نوعی مفهوم ­سازی چندوجهی می ‏شود و هر وجه آن مربوط به یکی از ریزاستعاره ­های تشکیل‏ دهنده است. با توجه به اهمیّت مفهوم ­سازی چندوجهی، شناسایی و تعیین ماهیت ترکیب­های استعاری جهت انتقال کامل مفهوم در فرایند‎ ترجمه از زبان مبدأ به زبان مقصد امری ضروری است.
کلیدواژه‌ها
استعارۀ اولیه
استعاره مرکّب
آمیزۀ استعاری
استعارۀ زنجیری
مفهوم ­سازی چندوجهی
  1. اشکوری، محمد بن علی؛ تفسیر شریف لاهیجی؛ ج3، تهران: دفتر نشر داد، 1373.
  2. روشن، بلقیس و لیلا اردبیلی؛ مقدمه‌ای بر معناشناسی شناختی؛ تهران: علم، 1392.
  3. شمیسا، سیروس؛ بیان؛ تهران: انتشارات میترا، 1387.
  4. طباطبایی، محمدحسین؛ ترجمه تفسیر المیزان؛ ترجمۀ محمدباقر موسوی؛ ج15 و 17، قم: جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم، 1374.
  5. طبرسی، فضل بن حسن؛ ترجمه تفسیر مجمع ­البیان؛ ترجمۀ حسین نوری همدانی؛ ج1، تهران: فراهانی، [بی­تا].
  6. ـــــ؛ ترجمۀ تفسیر جامع ­الجوامع؛ ترجمۀ اکبر غفوری؛ ج5، مشهد: آستان قدس رضوی، 1375.
  7. عضیمه، صالح؛ معناشناسی واژگان قرآن؛ ترجمۀ حسین سیدی؛ مشهد: آستان قدس رضوی، 1380.
  8. مرکز فرهنگ و معارف قرآن؛ دایرة­المعارف قرآن کریم؛ ج2، قم: بوستان کتاب قم، 1382.
  9. مکارم شیرازی، ناصر؛ تفسیر نمونه؛ ج19، تهران: دارالکتب الاسلامیة، 1371.
  10. Barcelona, Antonio; Metaphor and metonymy at the crossroads; Berlin, New York: Mouton de Gruyter, 2003.
  11. Evans, Vyvyan; A glossary of cognitive linguistics; Edinburgh: Edinburgh University Press, 2007.
  12. Geeraerts, Dirk; “The interaction of metaphor and metonymy in composite expressions”, In Rene Dirven & Ralf Pörings (eds); Metaphor and metonymy in comparison and contrast; Berlin & New York: Mouton de Gruyter, 2003, pp.435–465.
  13. Gibbs, Raymond W.; Mixing Metaphor; Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins, 2016.

 

  1. Goossens, Louis; “Metaphtonymy: the interaction of metaphor and metonymy in expressions for linguistic action”, Cognitive Linguistics; 1(3), pp.323–342, 1990, available in: Doi: https://doi.org/10.1515/cogl.1990.1.3.323.
  2. _____; “Metaphtonymy: the interaction of metaphor and metonymy in expressions for linguistic action” [revised version], In Rene Dirven & Ralf Pörings (eds); Metaphor and metonymy in comparison and contrast; Berlin & New York: Mouton de Gruyter, 2003, pp.349–378.
  3. Grady, Joseph; Foundations of meaning: primary metaphors and primary scenes; Unpublished D. dissertation. Department of Linguistics, University of California at Berkeley, 1997a.
  4. _____; “THEORIES ARE BUILDINGS Revisited”, Cognitive Linguistics; 8, 1997b, pp.267-290, available in: Doi: https://doi.org/10.1515/cogl.1997.8.4.267.
  5. Grady, Joseph, Sarah Taub & Pamela Morgan; “Primitive and compound metaphors”, In Adele Goldberg (ed.); Conceptual structure, discourse, and language; Stanford, CA: Center for the Study of Language and Information, 1996, pp.177-187.
  6. Kövecses, Zoltán; Emotion concepts; Berlin, Germany and New York, NY: Springer-Verlag, 1990.
  7. ­_____; Metaphor in Culture: Universality and Variation; Cambridge: Cambridge University Press, 2005.
  8. Lakoff, George & Mark Johnson; Metaphors we live by; Chicago, IL: University of Chicago Press, 1980.
  9. _____; Philosophy in the flesh; New York: Basic Books, 1999.
  10. Miró-Sastre, Ignasi; “Combining metaphors: from metaphoric amalgams to binary systems”, Australian Journal of Linguistics; 38(1), 2018, pp.81-104, available in: Doi:https://doi.org/10.1080/07268602.2018.1393860
  11. Navidi-Baghi, Sakineh, Izanloo, Ali, Qaeminia, Alireza, & Azad, Alireza; “Metaphoric chains: Single-ground versus double-ground chains”, Review of Cognitive Linguistics; 2021, 19(2), pp. 273-298.
  12. Reddy, Michael J.; “The Conduit Metaphor”, In Andrew Ortony (ed.); Metaphor and thought; Cambridge: Cambridge University Press, 1979, pp.284-324.
  13. Ruiz de Mendoza Ibáñez, Francisco José; “Cross-linguistic analysis, second language teaching and cognitive semantics: The case of Spanish diminutives and reflexive constructions”, In Sabine de Knop & Teun de Rycker (eds.); Cognitive approaches to pedagogical grammar: A volume in honour of René Dirven; Berlin / New York: Mouton de Gruyter, 2008, pp.121-153.
  14. ­_____; “Metaphor and other cognitive operations in interaction: from basicity to complexity”, In Beate Hampe (ed.); Metaphor: embodied cognition, and discourse; Cambridge: Cambridge University Press, 2017, pp.138–159.
  15. Ruiz de Mendoza Ibáñez, Francisco José & Alicia Galera-Masegosa; “Going beyond metaphtonymy: metaphoric and metonymic complexes in phrasal verb interpretation”, Language Value; 3(1), 2011, pp.1–29, available in: Doi: 6035/LanguageV.2011.3.2.
  16. _____; “Metaphoric and metonymic complexes in phrasal verb interpretation: metaphoric chains”, In Bárbara Eizaga (ed.); Studies in linguistics and cognition; Bern, Switzerland: Peter Lang Verlag, 2012, pp.157–185.
  17. _____; Cognitive modeling: A linguistic perspective; Amsterdam & Philadelphia: John Benjamins, 2014.
  18. Ruiz de Mendoza Ibáñez, Francisco José & Ricardo Mairal; “Constraints on syntactic alternation: lexical-constructional subsumption in the lexical constructional Model”, In Pilar Guerrero (ed.); Morphosyntactic alternations in English. Functional and cognitive perspectives; London & Oakville: Equinox, 2011, pp.62–82.
  19. Talmy, Leonard; “Force dynamics in language and cognition”, Cognitive Science; 12, 1988, pp.49–100.
  20. Yu, Ning; “Metaphor from Body and Culture”, In Raymond W. Gibbs Jr. (Ed.); The Cambridge handbook of metaphor and thought; New York, NY, US: Cambridge University Press, 2008, pp.247-261.