ذهن

ذهن

آینده معرفت سایبر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استاد تمام گروه معرفت شناسی و عاوم شناختی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
چکیده
در فضای سایبر با گونه‌های جدیدی از معرفت رو به رو هستیم و این فضا تغییرات خاصی را در معرفت بشری رقم می‌زند. این مقاله به بررسی این مسأله می‌پردازد که آینده معرفت سایبر چگونه خواهد بود و چه سناریوهایی را در این زمینه می‌توان مطرح کرد.در این مقاله برای آینده معرفت سایبر پنج سناریو مطرح شده که سه سناریوی نخست را استیلی مطرح کرده و دو سناریوی دیگر را با توجه به برخی از دیدگاه‌ها در علوم شناختی و فلسفه اسلامی مطرح خواهیم کرد. این پنج سناریو عبارتند از: سناریوی مغز جهانی، سناریوی مغز مستقل، سناریوی مغز واحد، سناریو مغز چندشبکه‌ای، گسترش مثال دیجیتال. هر یک از این سناریوها پیامدهای شناختی و معرفتی خاصی را برای فضای سایبر در نظر می‌گیرند.

نگارنده با طرح «نظریه مثال دیجیتال» دیدگاه هستی‌شناختی خاصی را در باره فضای سایبر مطرح کرده است که بنا به آن، این فضا نوعی عالم مثال است که با عالم مثال متصل و با عالم مثال منفصل (در فلسفه اسلامی) تفاوت دارد. این فضا قائم به ابزارهای دیجیتال است و ویژگی‌های خاصی دارد. صورت‌گرایی افراطی و کم‌رنگ شدن معرفت عقلی، تک‌منبعی شدن معرفت و غلبه تفکر محاسباتی بر دیگر اقسام تفکر از پیامدهای معرفتی این نوع گسترش است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

 
1. حسن‌زاده آملی، حسن (1382). دو رسالۀ مثل و مثال، تهران: نشر طوبی.
2. الطباطبایی، سیدمحمد حسین (بی‌تا). نهایة‌الحکمة، قم: موسسة النشر الاسلامی.
3. مورفی پال، آنی (۱۴۰۱). ذهن توسعه‌یافته، ترجمۀ فاطمه امیدی، تهران: نشر نوین.
4. هایم، مایکل (1390). متافیزیک واقعیت مجازی، ترجمه سروناز تربتی، تهران: انتشارات رخ‌داد نو.
5. آمبر، سینها (۱۴۰۰). شبکه‌های اجتماعی و سیاست قدرت، ترجمۀ مهسا جزینی و امیر پسنده‌پور، تهران: نشر پیله.
6. لیبرمن، متیو (1399). مغز اجتماعی، ترجمۀ جواد حاتمی و محمدحسن شریفیان، تهران: بینش نو.
7. دوآن، پنگ؛ سونگ، کآی؛ هان، شیائو و زانگ، لی (مجموعه نویسندگان)، (1402). ارتباطات رسانه‌های هوشمند، ترجمۀ سیدرضا معینی، تهران: انتشارات اندیشه احسان.
8. قائمی‌نیا، علیرضا (1400). الهیات سایبر: نظریه انسان مجازی و ایمان سیال، تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، ۱۴۰۰.
9. کِلی، کوین (۱۴۰۰). آینده‌ نزدیک (درک ۱۲نیروی فناورانه که آینده‌مان را رقم می‌زنند)، ترجمۀ شایان تقی‌نژاد، اصفهان: انتشارات آموخته.
10. Staley, David J. (2014). Brain, Mind and Internet: A Deep History and Future, Palgrave Macmillan.
11. Andy Clark (2008). Supersizing the Mind: Embodiment, Action, and Cognitive Extension,Oxford University Press.
12. Hakken, David (2003). The Knowledge Landscapes of Cyberspace, Routledge.
13. Alessio Plebe, Pietro Perconti (2022). The Future of the Artificial Mind, CRC Press.
14. Alberto Romele • Enrico Terrone (eds.) (2018). Towards a Philosophy of Digital Media, Tis Palgrave Macmillan.
15. Gallagher, Shaun (2005). How the Body Shapes the Mind, Oxford University Press.
16. Varela, F. J., Thompson, E., & Rosch, E. (1991). The Embodied Mind: Cognitive Science and Human Experience, MIT Press.
17. Thompson, Evan (2007). Mind in Life: Biology, Phenomenology, and the Sciences of Mind, Harvard University Press.
18. Noë, Alva (2004). Action in Perception, MIT Press.